عبد الحسين شهيدى صالحى

71

تفسير و تفاسير شيعه ( فارسى )

ترجمهء فارسى توسط ابو الحسن على فرزند حسن زوارى ( زنده در سال 947 ق ) از مفسران عصر صفوى . نسخه‌هايى از اين ترجمه امروزه در دست مىباشد . مترجم داراى تفسير ديگرى به نام تفسير ترجمة الخواص مىباشد ؛ 2 ) ترجمهء اين تفسير به قلم ميرزا ابو القاسم حسينى ذهبى شيرازى مشهور به ميرزا بابا ؛ 3 ) ترجمهء ديگرى به قلم مولى عبد الله بن نجم الدين معروف به فاضل قندهارى ( م 1311 ق ) ؛ 4 ) ترجمهء تفسير مزبور به زبان اردو موسوم به آثار حيدرى فى ترجمة تفسير العسكرى به قلم سيد شريف حسين صاحب هندى كه با تقريظ سيد نجم الحسن لكنهوى در هندوستان به طبع رسيده است . منابع : تفسير ، امام حسن عسكرى ( ع ) چاپهاى مختلف ؛ التفسير و المفسرون ، 2 / 79 - 98 ؛ اعيان الشيعة ، 2 / 40 - 44 ؛ الذريعة ، 4 / 89 - 90 و 283 - 293 ؛ فهرست الفبائى كتب خطى آستان قدس ، 134 ؛ فهرست نسخه‌هاى خطى كتابخانهء مرعشيه قم ، 2 / 71 - 72 ؛ سفينة البحار ، 1 / 259 ؛ الاعلام ، 2 / 200 . تفسير عياشى ، اثر ابو النصر محمد ( م ب 260 ق ) فرزند مسعود بن عياش سلمى تميمى سمرقندى كوفى معروف به عياشى از اعاظم محدثين و مفسرين اماميه . عياشى حدود 260 ق وارد عراق گرديد و از شيوخ علماى شيعه در كوفه و بغداد تفسير و حديث و ساير علوم اسلامى را فراگرفت . اين تفسير كه به شيوه و سبك روائى تأليف گرديده است در تفسير آيات قرآنى ، مناقب خاندان عصمت و طهارت ( ع ) را با ذكر مأثوره درج كرده است . جلد اول اين تفسير كه شامل سورهء حمد تا آخر سورهء الكهف است در دسترس قرار دارد . مجلد دوم اين تفسير از كتب مفقوده به حساب مىآيد . دو نسخهء قديمى از اين تفسير را علامه مجلسى ( م 1111 ق ) ديده است كه مانند نسخه‌هاى موجود درحال حاضر اسناد آن حذف شده است . اين تفسير در سال 1380 ق در قم به تحقيق سيد هاشم رسولى محلاتى و با مقدمهء علامه طباطبايى صاحب تفسير الميزان جزء اول از