عبد الحسين شهيدى صالحى
70
تفسير و تفاسير شيعه ( فارسى )
رجال ، كشى ، 461 ؛ رجال ، نجاشى ، 1 / 171 - 176 ؛ رجال ، علامهء حلى ، 49 ؛ الفهرست ، ابن نديم ، 277 ؛ الفهرست ، شيخ طوسى ، 83 - 84 ؛ الكافى ، 2 / 585 به بعد ؛ معجم المؤلفين ، 4 / 10 ؛ لسان الميزان ، 2 / 284 . تفسير امام حسن عسكرى ( ع ) ، از املاء امام ابو محمد حسن عسكرى ( ع ) ( 232 - 260 ق ) امام يازدهم از ائمهء اثنى عشر ( ع ) و سيزدهمين معصوم از چهارده معصوم ( ع ) . اين تفسير را امام حسن عسكرى ( ع ) بر ابو يعقوب يوسف بن محمد بن زياد و ابو الحسن على بن سيار كه از ثقات شيعهء اماميه هستند از سال 254 ق كه حضرت به امامت پرداختند لغايت سال 260 ق كه سنهء وفات امام ( ع ) است املاء فرمودهاند و آن را شيخ صدوق ( م 381 ق ) از طرق مختلف از ابو يعقوب يوسف و ابو الحسن على روايت مىكند . شيخ آقا بزرگ تهرانى در الذريعة طى استدلال مفصل در ده صفحه اين تفسير را از امام حسن عسكرى ( ع ) يقينى و مسلم غيرقابل انكار مىداند . دكتر محمد حسين ذهبى كه يك سنى است در كتاب خود التفسير و المفسرون بخشى مفصل به بيان نكات و اعتقادى از ديدگاه خود مىپردازد . جلد اول اين تفسير شامل تفسير استعاذه و بسمله و تمام سورهء فاتحة الكتاب و بخشهاى بسيارى از سورهء بقره تا آيهء 108 . جلد دوم : شامل آيات متفرقه از سورهء بقره از جمله تفسير آيهء 153 . سپس بزرگترين آيهء قرآن كريم آيهء 282 سورهء بقره يعنى آيهء تداين . نسخههاى خطى اين تفسير در اكثر كتابخانههاى عمومى و خصوصى موجود است و نخستين بار در تهران به سال 1268 ق چاپ سنگى سپس مجددا تجديد چاپ گرديده و در سال 1409 ق در قم توسط مؤسسهء المهدى به طبع رسيده و حجة الاسلام رضا استادى بر آن مقدمهاى مشروح نوشته است و در آن صحت صدور اين تفسير را از امام حسن عسكرى ( ع ) مسلم و قطعى نشمرده است . اين تفسير در قرون متمادى توسط علماء و مفسران ايرانى تبار مكررا به فارسى ترجمه شده است . از جمله : 1 )