عبد الحسين شهيدى صالحى
47
تفسير و تفاسير شيعه ( فارسى )
منابع : تفسير فرات الكوفى ، 65 به بعد ؛ الذريعة ، 4 / 276 ؛ رجال ، برقى ، 10 ؛ رجال ، كشى ، 187 ؛ جامع الرواة ، 2 / 190 - 192 ؛ معجم رجال الحديث ، 17 / 221 - 222 . تفسير وهيب ، اثر ابو على وهيب ( م ب 188 ق ) فرزند حفص جريرى كوفى معروف به المنتوف ، از مفسران شيعه و از اصحاب امام جعفر صادق و امام موسى كاظم عليهما السلام . نجاشى پس از توثيق او را واقفى مىخواند و مىنويسد : وى داراى مصنفاتى است از جملهء آنها كتابى در تفسير قرآن . صدوق او را در مشيخهء خود ياد كرده و مىنويسد كوفى و معروف به المنتوف بوده او بيش از شصت و يك روايت از ابى بصير نقل كرده و جمعى از بزرگان شيعه از وى روايت كردهاند ؛ همچنين مفسران شيعه از جمله قمى در تفسير خود و سايرين و نيز روايات او در كافى و تهذيب و الاستبصار ذكر شده است . منابع : تأسيس الشيعة ، 328 ؛ تفسير قمى ، 2 / 451 به بعد ؛ جامع الرواة ، 2 / 303 ؛ الذريعة ، 4 / 320 ؛ رجال ، ابن داوود ، 363 ؛ رجال ، نجاشى ، 393 ؛ الكافى ، 3 / 504 ؛ الاستبصار ، 2 / 266 ؛ تهذيب الاحكام ، 5 / 208 ؛ من لا يحضرة الفقيه ، 2 / 294 ؛ الفهرست ، شيخ طوسى ، 351 ؛ معجم رجال الحديث ، 19 / 215 - 217 ؛ مفسران شيعه ، 69 . تفسير معانى القرآن ، اثر شيخ ابو جعفر محمد ( م ح 190 ق ) فرزند حسن بن ابى ساره رواسى كوفى نيلى ، از نحويين كوفه و مفسران شيعه . وى علوم عربى و نحو و لغت را از اعمش و ديگران اخذ كرد و تفسير و حديث را از محضر امامين ابى جعفر الباقر ( ع ) و ابى عبد الله جعفر الصادق ( ع ) . وى نخستين شخصى است كه از علماى كوفه كتابى را در نحو تأليف نمود و نيز وى استاد كسائى و فراء مىباشد . تفسير مورد بحث در يك جلد به زبان عربى است و مفسر با مشرب ادبى و نحو خود به معانى كلمات مشكل قرآن كريم پرداخت . نجاشى در رجال خود ( 2 / 200 ) نام اين تفسير را اعراب القرآن ذكر كرده است . ( - آل