عبد الحسين شهيدى صالحى
228
تفسير و تفاسير شيعه ( فارسى )
تفسير نصيرى طوسى ، از شيخ محمد تقى ( زنده در 1083 ق ) فرزند عبد الحسين نصيرى طوسى ، از علماى كلام و حكمت كه در عصر صفوى در اصفهان بوده است . مفسر تفسير خويش را در يك جلد بزرگ به زبان عربى تأليف نموده و داراى ده مقدمه است . سپس به تفسير كليات در ترتيب قرآن و ذكر شرح حال انبياء از آدم تا حضرت محمد ( ص ) كه در قرآن مجيد از آنان نام برده شده پرداخته است . و بعد شروع به تفسير حمد كرده است و تا آخر قرآن سورهء ناس پايان يافته و شيوهء او در تفسير پس از ذكر چند آيه از قرآن مجيد به تفسير آيات ياد شده مىپردازد و سبك او ادبى و كلامى مىباشد و نيز مفسر خود را از احفاد شيخ الطائفه شيخ طوسى و از اسباط خواجه نصير الدين طوسى و در نتيجه نصيرى طوسى معرفى مىكند و از آثار ديگر وى العقال فى مكارم الخصال و المبداء و المعاد . نسخهء نفيسى از اين تفسير كه از روى خط مصنف نگاشته شده و در خدمت مؤلف خوانده و مقابله گرديده است از مخطوطات كتابخانهء كاتب اين سطور در كربلا موجود است . منبع : اصل نسخهء تفسير طوسى ؛ الذريعة الى تصانيف الشيعة ، 5 / 280 ، 19 / 250 . خزائن جواهر القرآن ، اثر شيخ على قلى خان ( 1020 - زنده در 1083 ) فرزند قرچغاى خان تركمانى متولد در اصفهان ، از فلاسفه و حكماى متألهين و توليت آستانهء حضرت معصومه ( ع ) . تفسير مورد بحث به شيوهء فلسفى و عرفانى با بهره از روايات ائمهء معصومين ( ع ) نگاشته شده و در نوع خود بىنظير است . مفسر به چند دسته از آيات خاص قرآنكه عبارتند از : آيات توحيد و ايمان و آيات احكام و قصص قرآن و آيات مواعظ و حكم و آفرينش زمين و آسمان و آيات كيفيت رجعت و احوال برزخ و حشر و نشر و بهشت و دوزخ توجه داشته و آنها را استخراج و جمع نموده سپس به احاديث مرويه و تحقيق كلمات و تفسير