عبد الحسين شهيدى صالحى
190
تفسير و تفاسير شيعه ( فارسى )
فرد مورخهء 968 ق از مخطوطات كتابخانهء دانشگاه لوسآنجلس آمريكا است . و ضمن مجموعهء شمارهء 1061 در آن كتابخانه موجود است . منابع : اعيان الشيعة ، 2 / 127 ؛ بحار الانوار ، 108 / 94 ؛ احياء الداثر من القرن العاشر ، 3 ؛ رياض العلماء ، 1 / 15 ؛ مستدرك الوسائل ، 3 / 417 ؛ مجلهء تراثنا ، شمارهء 2 ، سال 4 ، 1409 ق . جواهر التفسير ، اثر مولى كمال الدين حسين ( م 910 ق ) فرزند على بيهقى سبزوارى مشهور به واعظ كاشفى ، از حكما و شعراء مفسران شيعه . اين اثر به نام تفسير العروس و تفسير الزهراوين ( يعنى دو سورهء بقره و آلعمران ) نيز شهرت دارد كه همگى متحد هستند . مفسر آن را به امر وزير امير نظام الدين على شيرنوائى جغتائى وزير سلطان حسين ميرزا بايقرا تأليف نموده است . مفسر در ديباچهء تفسير ديگرش موسوم به مواهب عليه مىگويد كه مىخواسته اين تفسير را در چهار جلد تأليف نمايد و موفق به پاكنويس مجلد اول گرديده است ولى باقى هنوز پيشنويس و غيرمرتب مىباشد و عمرش به تكميل آن وفا نكرد و اين اثر تا تفسير آيهء 84 سورهء نساء را دربردارد . مفسر مقدمهء خويش را در چهار اصل كه شامل بيست و دو عنوان است مرتب كرده است و به فنون متعلق به تفسير قرآن و بيان فضيلت انواع علوم قرآن مىپردازد : اصل اول ) در فضائل قرآن و اسامى آن و مباحث حدوث و قدم و سماع در چهار عنوان ؛ اصل دوم ) در بيان جامعيت قرآن و چگونگى انشعاب علوم از آن در پنج عنوان ؛ اصل سوم ) در ذكر الفاظى كه ميان مفسرين متداول است در هشت عنوان ؛ اصل چهارم ) در بيان مطالب متفرقه كه شناختن آن لازم است در شش عنوان . سپس به تفسير بسمله و سورهء فاتحه پرداخته و بعد تفسير سورهء بقره و آل عمران را به پايان رسانده و در شرح آيهء 84 از سورهء نساء متوقف مانده است . امروزه نسخههاى متعدد از اين تفسير در دست است از جمله شش نسخه در كتابخانهء مركزى آستان قدس رضوى . نسخههاى