عبد الحسين شهيدى صالحى

173

تفسير و تفاسير شيعه ( فارسى )

مشارق الامان و لباب حقائق الايمان ، اثر شيخ رضى الدين رجب ( م ح 815 ق ) فرزند محمد حلى معروف به حافظ رجب برسى ، از علماى شيعه . تفسير مورد بحث در ذكر و بيان و تفسير بعضى از آيات قرآن كريم است كه اكثر آنها در حق حضرت على بن ابى طالب ( ع ) نازل گرديده و به فضائل خاندان عصمت و طهارت اختصاص دارد و آميخته با عرفان و مختصرتر از كتاب ديگر وى به نام مشارق الانوار مىباشد . امروزه از اين تفسير چندين نسخه خطى در دست است . از جمله نسخهء خطى كتابخانهء آستان قدس رضوى ( شمارهء 11011 ) در فهرست الفبائى كتابخانهء رضوى تحت عنوان تفسير عرفانى ياد شده است . براى شيخ رضى الدين حافظ برسى دو تفسير ديگر نقل كرده‌اند : 1 ) تفسير سورة التوحيد ، به شيوهء فلسفى و بر مذاق اهل عرفان تفسير شده است . نسخه‌هاى متعددى در دسترس وجود دارد كه نسخهء مدرسهء سپهسالار ( شماره‌هاى 1788 ، 1790 ) از آن جمله است ؛ 2 ) الدر الثمين ، در بيان و تفسير پانصد آيه كه در شأن حضرت على بن ابى طالب ( ع ) و در فضائل ايشان نازل شده است . تأليفات زياد حافظ برسى در مناقب و محامد حضرت على ( ع ) و خاندان عصمت ( ع ) و اشعار بليغ و متين و مدح و رثاى وى در حق ائمهء اطهار ( ع ) موجب شده است كه عده‌اى او را جزء غلاة دانسته‌اند . از تفسير الدر الثمين نسخهء ( شمارهء 15317 ) در كتابخانهء آستان قدس رضوى موجود است . منابع : اعيان الشيعة ، 6 / 64 ؛ امل الآمل ، 2 / 117 ؛ ايضاح المكنون ، 1 / 444 ؛ الذريعة ، 1 / 33 ؛ روضات الجنات ، 3 / 337 ؛ رياض العلماء ، 2 / 304 ؛ الضياء اللامع فى القرن التاسع ، 58 ؛ فهرست كتابخانهء مركزى آستان قدس رضوى ، 519 ؛ معجم رجال الحديث ، 7 / 181 ؛ مفسران شيعه ، 116 . تفسير كبير ابن متوّج ، اثر جمال الدين ابو ناصر احمد ( م 820 ق ) فرزند عبد الله بن متوج بحرانى معروف به ابن متوّج ، از مفسران شيعه و مشاهير علماى