عبد الحسين شهيدى صالحى
162
تفسير و تفاسير شيعه ( فارسى )
گوشه و كنار جهان ارسال مىداشت لذا امروزه از تمامى مؤلفات وى نسخههاى متعدد و نفيسى در دست مىباشد . كهنترين نسخهء اين تفسير در كتابخانهء كاخ گلستان مورخ 708 ق مىباشد كه در يك مجلد بزرگ ضمن مجموعهاى با ساير مؤلفات وى گردآورى شده است . تفسير مفتاح التفسير كه مورد توجه علماى عصر خويش بود . بيش از صد نفر از فحول علماى اعلام و مفسران بر آن تقريظ نوشتهاند . خواجه رشيد الدين فضل الله مؤلف جامع التواريخ رشيدى را سه تفسير ديگر است : 1 ) تفسير بعضى آيات قرآن ، خواجه در اين تفسير بعضى از آيات كريمه را كه امكان بحث فلسفى و عرفانى داشته است انتخاب نموده و مورد تأويل قرار داده است . نسخهء منحصر به فرد از آن در مجموعهء رشيدى كتابخانهء كاخ گلستان موجود مىباشد ؛ 2 ) اعجاز القرآن ، شامل نه رساله در اعجاز قرآن و نسخهاى از آن در مجموعهء رشيدى موجود است ؛ 3 ) تفسير رشيدى ، شامل 19 رساله در تفسير بعضى از آيات و ذكر روايات و بحث در فضيلت علم و عقل بر مذاق فلاسفه و حكماء . منابع : اعيان الشيعه ، 8 / 401 ؛ الاعلام ، زركلى ، 5 / 152 ؛ ايضاح المكنون ، 2 / 523 ؛ تاريخ العراق بين احتلالين ، 1 / 15 ؛ الحقائق الراهنه ، 160 ؛ الدرر الكامنه ، 4 / 271 ؛ الذريعة ، 20 / 84 ؛ شذرات الذهب ، 6 / 44 ؛ كشف الظنون ، 1 / 447 ؛ طبقات المفسرين ، داوودى ، 2 / 30 ؛ معجم الدراسات القرآنيه ، 283 ؛ معجم المؤلفين ، عمر رضا كحاله ، 8 / 74 ؛ مفسران شيعه ، 111 . السر الوجيز فى تفسير الكتاب العزيز ، اثر جمال الدين ابو منصور الحسن ( 648 - 726 ق ) فرزند سديد الدين المطهر حلى معروف به علامه حلى ، از بزرگان و مشاهير علماى شيعه . علامه حلى در استبصار سلطان خدابنده نقش اساسى داشت و عامل مؤثر در تشيع او بود و در سال 708 ق سكه به نام ائمه ( ع ) زد و