عبد الحسين شهيدى صالحى
161
تفسير و تفاسير شيعه ( فارسى )
قرن هشتم مفتاح التفاسير ، اثر رشيد الدين فضل الله ( 645 - 718 ق ) فرزند عماد الدوله ابو الخير . از مشاهير اطباء و مورخين . وى در حكمت و فلسفه شاگرد خواجه نصير الدين طوسى بود و در 697 ق به وزارت غازان خان نائل گرديد و در پست وزارت تا عصر اولجايتو ايلخان مغول باقى ماند و پس از مرگ سلطان به تهمت كوتاهى در امر معالجهء او به شهادت رسيد و در قلعهء رشيديهء تبريز مدفون گرديد . گرچه شيعه بودن خواجه مورد ترديد عدهاى است ولى قول شيعه نبودنش نيز مورد تعجب و انكار عدهء ديگرى است زيرا نفوذ او را در دربار ايلخانان مغول و روابطش را با خواجهء طوسى و دلائل ديگرى از اين قبيل را حجت بر شيعه بودن او مىدانند . تفسير مورد بحث تفسيرى است كامل كه خواجه آن را به شيوهء فلسفى تأليف نموده است . در بيان و تأويل آيات از مسائل عقلانيه بهره گرفته و در نوع خود بىنظير است . ابن حجر عسقلانى در الدرر الكامنه مىگويد : ( . . . وى داراى تفسيرى است بر قرآن به شيوهء فلاسفه بدين جهت بود كه او متهم به كفر و الحاد گرديد و نيز پس از قتل وى تمامى مؤلفات او را آتش زدند . . . ) دو وزير قبل از خواجه رشيد الدين در حكومت مغولى به قتل رسيده بودند لذا وى قسمتى از اموال خود را وقف كتابخانهء خويش كرد و جمع كثيرى از كتاب و هنرمندان را جهت استنساخ مؤلفات خود و تذهيب و تزيين آنها استخدام نموده بوده و مؤلفات خويش را تكثير و استنساخ مىنمود . و به كتابخانهء عمومى و خصوصى