عبد الحسين شهيدى صالحى

154

تفسير و تفاسير شيعه ( فارسى )

مقدمات خود نزد افاضل علماى شيراز مدتها در كربلا و نجف و شام و حجاز و اسكندريه اقامت داشت . در اين ايام بود كه با شيخ الاشراق سهروردى هم مباحثه گرديد . او سپس شيراز را مسكن دائمى خود قرار داد . و نيز پنجاه سال در مسجد جامع عتيق شيراز به وعظ و سخنرانى پرداخت . تفسير مورد بحث در دو مجلد به زبان عربى قديمىترين تفسير عرفانى براى قرآن كريم است به شيوهء عقايد صوفيان مبتنى بر تأويلهاى عرفانى . بسيارى از آيات را كه در فضائل حضرت على بن ابى طالب ( ع ) و خاندان عصمت و طهارت ( ع ) است با مشرب عرفانى و تصوف خود تأويل و تفسير نموده است . نسخهء كهن از مخطوطات اهدائى سيد محمد مشكوة به كتابخانهء دانشگاه تهران به‌شمارهء 9 ثبت دفتر كتابخانهء دانشگاه تهران موجود است . اين تفسير در دو مجلد دو دفعه در لكنهو چاپ سنگى گرديده و نيز مفسر آن را در يك جلد به نام نبذة النفائس فى انتخاب العرائس تلخيص نموده است . منابع : الاعلام ، 3 / 35 ؛ الذريعة ، 15 / 242 ؛ الانوار فى كشف الاسرار ، 1 / 168 ؛ آثار العجم ، 461 ؛ رياض العارفين 118 ؛ ريحانة الادب ، 3 / 324 ؛ شدّ الازار ، 243 ؛ طرائق الحقائق ، 2 / 640 ؛ كشف الظنون ، 1 / 196 به بعد ؛ فارسنامهء ناصرى ، 2 / 147 ؛ مجمع الفصحاء ، 2 / 680 ؛ معجم المؤلفين ، 4 / 175 ؛ مؤلفين كتب چاپى فارسى و عربى ، 1 / 299 ؛ نخستين مفسران پارسىنويس ، 1 / 278 . جنة الناظر و جنة المناظر ، از سيد الاشرف ( 482 - 610 ق ) فرزند الاغر بن هاشم علوى حلبى مشهور به تاج العلى از علماء و محققين تبارشناس شيعه . تفسير مورد بحث در بيان يكصد آيه از قرآن است مفسر آنها را به مناسباتى انتخاب نموده و شرح و تفسير كرده است . و آن در پنج مجلد به زبان عربى و شيوهء روائى و كلامى است ولى اكنون وجود ندارد . منابع : الاعلام زركلى ، 1 / 332 ؛ اعيان الشيعه ، 3 / 460 ؛ الانوار الساطعة فى المائة السابعة ، 19 ؛ الذريعة ،