عبد الحسين شهيدى صالحى
143
تفسير و تفاسير شيعه ( فارسى )
است و بيشتر بحث خويش را به ادبيات و قواعد عربى آيات اختصاص داده و نيز در نوع خود بسيار نافع و كمنظير است . قفطى در كتاب خود انباه الرواة مىنويسد وى قريب عصر ما زندگى مىكرد و نام اين تفسير را عين التفسير ضبط كرده است و آن را ستوده و در چند جلد مىخواند . سپس مىگويد اين تفسير به نام تفسير انسان العين توسط فرزندش تلخيص شده است . ولى حاجى خليفه اين تفسير را در كشف الظنون به نام تفسير عين المعانى فى تفسير السبع المثانى ذكر نموده است و مختصر آن را تفسير انسان عين المعانى ياد كرده كه هر دو يكى است . آقاى علينقى منزوى هنگام ذكر آثار باقىماندهء مفسر تا عصر حاضر در فهرست دانشگاه تهران مىنويسد كه يگانه نسخهء آن چنان كه در فهرست ذكر شده در قاهره موجود است . چنانچه در فهرست ياد شده و نيز نسخهء دوم موزهء بريتانيا آقاى اليس در فهرست نسخههاى عربى ( 2 / 265 ) معرفى مىكند در موزهء بريتانيا محفوظ است . از ابن طيفورى سه كتاب ديگر كه بعضى آنها را تفسير مىدانند ذكر شده است : 1 ) غرائب القرآن ، در چند جلد به زبان عربى و به شيوهء ادبى است كه در آن به شرح لغات مشكله و متشابه قرآن كريم پرداخته است . نسخهاى از اين تفسير بهشمارهء 3650 در كتابخانهء آستان قدس رضوى موجود است ؛ 2 ) علل القراءات ، كه در يك جلد به زبان عربى و با بحثهاى ادبى و شرح علل قراءات و نحو و بلاغت و آيات مشكله و متشابه و معانى كلمات قرآن تأليف گرديده است . نسخههائى از اين تفسير موجود است از جمله نسخهء برلين و نسخهء وين و احتمالا نسخههاى معرفى شده از طرف آقاى منزوى و فهرست دانشگاه تهران همانها باشند ؛ 3 ) الايضاح فى الوقف و الابتداء ، اين تفسير در يك جلد و به زبان عربى و شرح علامات هفتگانهء وقف و نشانههاى مربوط به قراءآت است كه آنها را نشانههاى