عبد الحسين شهيدى صالحى

144

تفسير و تفاسير شيعه ( فارسى )

سجاوندى مىخوانند و نيز مىگويند كه ابن طيفور اولين كسى است كه اين نشانه‌ها و علامات وقف را در قرآن به كار برده است . نسخه‌هائى از اين تفسير در دست است كه نسخهء شمارهء 69 مورخ 877 ق كتابخانهء دانشگاه تهران و نسخهء ( بريتيش ميوزيوم ) طبق معرفى اليس در فهرست نسخه‌هاى عربى ( 2 / 265 ) از آن جمله هستند . منابع : اعلام ، 2 / 179 ؛ انباه الرواة ، 3 / 153 ؛ الذريعة ، 16 / 31 ؛ طبقات المفسرين ، داوودى ، 2 / 160 ؛ طبقات المفسرين ، سيوطى ، 32 ؛ فهرست اهدائى مشكوة به دانشگاه تهران ، 1 / 241 ؛ كشف الظنون ، 2 / 1182 ؛ معجم المؤلفين ، 10 / 112 ؛ الوافى بالوفيات ، 3 / 178 . التنوير فى معانى التفسير ، اثر شيخ ابو على محمد ( م 565 ق ) فرزند حسن بن على فتّال نيشابورى معروف به ابن الفارس ، از اعلام محدثين و مفسرين اماميه . اين تفسير كه به شيوهء روائى و كلامى مىباشد از شهرت زيادى برخوردار بوده است شيخ عبد الجليل قزوينى در النقض ( 282 ) فتّال را از مفاخر علماى شيعه شمرده و مىنويسد ( . . . و بر شيعه آن حجت باشد كه در تفسير محمد باقر ( ع ) و در تفسير حسن عسكرى ( ع ) باشد و در تفسير شيخ ابو جعفر طوسى و محمد فتال نيشابورى . . . ) . ابن شهر آشوب مازندرانى در مقدمهء مناقب و علامهء نورى در خاتمهء مستدرك ، فتال را جزو مشايخ ابن شهر آشوب و با عنوان شيخ شهيد و ثقه معروف به ابن الفارسى ذكر كرده‌اند . آقا بزرگ تهرانى در الذريعة مفسر را غير از شيخ محمد بن على فتال نيشابورى ( م 550 ق ) مىداند . تفسير الفتال را مربوط به محمد بن على فتال مىدانند كه در يك جلد و به شيوهء روائى بوده و اكنون وجود ندارد . منابع : بحار الانوار ، 1 / 5 ؛ الثقات العيون ، 275 ؛ جامع الرواة ، 2 / 62 ؛ الذريعة ، 4 / 469 ؛ رجال ، ابن داوود ، 295 ؛ الفهرست ، منتجب الدين ، 126 و تعليقة فهرست منتجب الدين ، 436 ؛ روضات الجنات ، 591 ؛