داشته‌اند . بلكه هدف اصلى و اساسى نگارش اين كتاب پرداختن و مستدلّ ساختن عقايد معتزله است كه بخش زيادى از كتاب را به خود اختصاص داده است . پاره‌اى از اين اشكالات متوجه ظاهر نظم از جهتى است كه با عقايد معتزله سازگار نيست . اصلىترين مباحثى كه مؤلف در چنين مواردى به آن پرداخته اصول پنجگانهء اعتقادى معتزليان است . اين كتاب به‌رغم آنكه در بيان آراى معتزله بسيار روشنگر است با توجه به تبحر كامل مؤلف در مباحث نظم عبارات قرآن كريم و زيبايى تركيب قرآنى كه سراسر بلاغت و اعجاز در خود دارد بسيار كارآمد است . منبع : دانشنامهء قرآن ، بهاء الدين خرمشاهى ، ج 1 ص 689 [ تفسير ] حدائق ذات بهجة [ - تفسير قزوينى ] اثر شيخ ابو يوسف عبد السلام ( قزوين 391 - بغداد 488 ق ) فرزند محمد بن يوسف بن بندار قزوينى معروف به ابن بندار مىباشد . ابو يوسف قزوينى از مفسران شيعه و متكلمان اماميه به‌شمار مىرود . تفسير مورد بحث در هفتصد جلد به زبان عربى و شيوهء عقلى و كلامى به بهره‌گيرى از روايات و احاديث ائمه معصومين ( ع ) نوشته شده است . « عبد الكريم سمعانى » ( م 562 ق ) كه اين تفسير را مشاهده كرده در كتاب خود « الانساب » مىنويسد : « هرگز تفسيرى به بزرگى آن ديده نشده است و نيز جامع بسيارى از فوائد مىباشد . اما آن را با سخنان معتزله آميخته است و اعتقادات خويش را در اين تفسير بيان نموده . . . » . ابن حجر عسقلانى ( م 852 ق ) در لسان الميزان مىنويسد او امام معتزلة و داعى آنان بود . سپس در مورد تفسير وى اضافه مىكند فقط هفت جلد اختصاص به تفسير سورهء مباركهء فاتحه دارد و يك جلد آن را مشاهده كرده كه اختصاص به تفسير آيهء 102 سورهء مباركهء بقره « وَ اتَّبَعُوا ما تَتْلُوا الشَّياطِينُ عَلى مُلْكِ سُلَيْمانَ . . . » دارد . نيز از قول ابو الوفاء بن عقيل اضافه مىكند كه قزوينى افتخار مىكرد كه معتزلى است . ( لسان