عبد الحسين شهيدى صالحى

128

تفسير و تفاسير شيعه ( فارسى )

الميزان ، ج 4 / 11 ) . ابن تغرى بردى در « النجوم الزاهره » مىنويسد : « مؤلف يك دوره هفتصد جلدى از اين تفسير را وقف مدرسهء آرامگاه ابو حنيفه در بغداد كرده است » . اين دوره از تفسير مذكور در كتابخانهء مدرسهء ابو حنيفه تا هنگام قيام صفويان در سال 907 محفوظ بود و با ورود شاه اسماعيل صفوى در سال 913 ق به بغداد شيعيان عراق آرامگاه و مدرسهء ابو حنيفه را تخريب كردند و اين تفسير از آن هنگام مفقود گشت و امروزه منقولاتى از اين تفسير در دست است كه در كتب مختلف نقل شده است و نيز بسيارى از مورخين و تذكره‌نويسان فريقين سنى و شيعه كه بعضى از مجلدات آن را مشاهده كرده‌اند خصوصيات و شيوهء آن را ذكر نموده‌اند و بعضى تعداد مجلدات آن را حداقل 300 جلد يا 400 يا 500 و بيشترين مورخين 700 جلد دانسته‌اند . مورخين و ارباب سيرت و معاجم الرجال از اين تفسير به عظمت ياد مىكنند . منابع : الاعلام ، ج 4 / 7 ؛ البداية و النهاية ، ج 12 / 150 ؛ تاريخ دمشق تلخيص ابن منظور ، ج 15 / 117 ؛ التدوين فى اخبار قزوين ، ج 3 / 178 ؛ تذكرة الحفاظ ، 4 / 1208 ؛ الجواهر المضيئة ، ج 1 / 315 ؛ ضيافة الاخوان ، ص 144 ؛ طبقات المفسرين داودى ، 1 / 308 ، طبقات المفسرين سيوطى ، ص 19 ؛ سير اعلام النبلاء ، ج 8 / 616 ؛ شذرات الذهب ، 3 / 385 ؛ العبر ، ج 1 / 323 ؛ طبقات الشافعية سبكى ، ج 5 / 121 ؛ لسان الميزان ، ج 4 / 11 ؛ كشف الظنون ، ج 1 / 634 ؛ معجم المؤلفين ، ج 5 / 231 ؛ مؤلفات الزيدية ، ج 1 / 309 ؛ المنتظم ، ج 7 / 21 ؛ النجوم الزاهره ، ج 5 / 156 ؛ هدية العارفين ، ج 1 / 569 .