عبد الحسين شهيدى صالحى
118
تفسير و تفاسير شيعه ( فارسى )
مرتضى يا شريف مرتضى ، ابو القاسم على ( 355 - 436 ق ) فرزند ابو احمد الحسين موسوى از نوادههاى ابراهيم مجاب فرزند امام موسى كاظم ( ع ) از اعاظم علماى شيعه و شيخ طائفهء اماميه و نقيب علويان . ابن عماد حنبلى از وى بهعنوان نقيب طالبان و رئيس شيعه در عراق ياد مىكند . كتاب غرر الفوائد و درر القلائد بر اساس مجلس به مجلس تأليف گشته است كه بخشى از اين كتاب در تفسير آيات قرآن كريم و توضيح مشكلات آيات و تأويل و تفسير قرآن كريم و شرح احاديث معضله است . سيد اعجاز حسين هندى كنتورى در كتاب خود كشف الحجب به نقل از سيد سعيد گانپورى مىنويسد كه سيد شريف مرتضى اين كتاب را در راه حجاز بر شاگردان خود املاء كرده و لذا مراعات تنظيم و ترتيب در اين كتاب نشده است . يكى از شيوخ مصر دربارهء اين كتاب مىگويد : « . . . من در كتاب غرر الفوائد و درر القلائد به مسائلى برخورد كردهام كه هرگز در كتب سيبويه و سايرين نديدهام . . . » . شيخ آقا بزرگ تهرانى در الذريعة مىنويسد اين كتاب به نامهاى مختلفى شهرت دارد از جمله الامالى ، تفسير شريف مرتضى ، مجالس التأويلات ، مجالس كشف الآيات ، مجالس الشريف المرتضى . اين كتاب نفيس داراى هشتاد مجلس درس است . محمد ابو الفضل ابراهيم در سال 1373 ق / 1954 م اين كتاب را تحت عنوان امالى المرتضى تحقيق و در مصر توسط دار احياء الكتب العربيه در دو مجلد به چاپ رسانده است و مكررا افست گرديده و آخرين افست توسط كتابخانهء مرعشى قم به عمل آمده است . گفتنى است كه نزديك به نيمى از امالى در تفسير و شرح آيات دشوار قرآنى است . تفاسير ديگرى از علم الهدى شريف مرتضى نام بردهاند كه آنها عبارتند از : 1 ) المحكم و المتشابه ، شريف مرتضى عمده گفتههاى خود را در اين تفسير از نوشتههاى نعمانى معروف به ابو زينب اخذ كرده است . حر عاملى و شيخ يوسف