حميد رضا مستفيد / كريم دولتى

25

تقسيمات قرآنى و سور مكى و مدنى ( فارسى )

انواع تقسيمات 1 - تقسيم‌بندى به جزء و حزب در زمان رسول خدا ( صلى اللّه عليه و آله ) و صحابه الف - در روايتى از امام صادق - عليه السلام - در مورد اين كه چند روزه قرآن ختم شود ، چنين آمده است : « على بن ابى حمزه گفت : به محضر ابى عبد اللّه [ عليه السلام ] وارد شدم . ابو بصير به او [ امام صادق - عليه السلام - ] گفت : فدايت شوم ؛ در ماه رمضان ، قرآن را در يك شب بخوانم ؟ فرمود : نه . گفت : در دو شب ؟ فرمود : نه . گفت : در سه شب ؟ فرمود : بله ، و با دست اشاره كرد . سپس فرمود : اى ابا محمد ، ماه رمضان حق و حرمتى دارد كه هيچ كدام از ماه‌ها مثل آن نيست . اصحاب پيامبر ( صلى اللّه عليه و آله و سلم ) هر كدام قرآن را در يك ماه يا كم‌تر مىخواندند . البته قرآن را نبايد به سرعت خواند ؛ بلكه بايد با نظم و شمرده خواند . پس وقتى به آيه‌اى مىرسى كه ذكر بهشت در آن است ، توقف كن و از خداى عز و جل بهشت را بخواه و زمانى كه به آيه‌اى رسيدى كه در آن ذكر آتش [ جهنم ] است ، توقف كن و از آتش به خدا پناه ببر . » « 1 » از اين حديث شريف استفاده مىشود كه تقسيم‌بندى 30 قسمتى در زمان رسول اكرم ( صلى اللّه عليه و آله ) متداول بوده است و نيز به دست مىآيد كه تقسيمات ديگرى كم تر از 30 قسمتى هم متداول بوده و شايد با توجه به رجحان قرائت قرآن در سه روز در ماه رمضان بتوان استفاده كرد كه اين سنت در زمان رسول اكرم ( صلى اللّه عليه و آله ) نيز جارى بوده است . مىتوان احتمال داد كه تقسيم‌بندى نخستين ، طبق اين حديث شريف ، تقسيم سه‌تايى تا

--> ( 1 ) - اصول الكافى ، ج 2 ، ص 610 : « عن على بن ابى حمزه قال : دخلت على ابى عبد اللّه ( عليه السلام ) فقال له ابو بصير : جعلت فداك ، اقرأ القرآن فى شهر رمضان فى ليلة ؟ فقال : لا . قال : ففى ليلتين ؟ قال : لا . قال : ففى ثلاث ؟ قال : ها ، و اشار بيده ثم قال : يا ابا محمد ، إنّ لرمضان حقا و حرمة لا يشبهه شىء من الشهور و كان اصحاب محمد ( صلى اللّه عليه و آله و سلم ) يقرأ احدهم القرآن فى شهر أو أقلّ . انّ القرآن لا يقرأ هذرمة و لكن يرتّل ترتيلا . فاذا مررت بآية فيها ذكر الجنّة فقف عندها و سل اللّه عزّ و جلّ الجنة و اذا مررت بآية فيها ذكر النّار فقف عندها و تعوّذ باللّه من النّار . »