حميد رضا مستفيد / كريم دولتى

26

تقسيمات قرآنى و سور مكى و مدنى ( فارسى )

حداكثر سىتايى بوده است . ب - از كتب اهل سنت به دست مىآيد كه يكى از متداول‌ترين تقسيمات ، تقسيم هفت‌تايى بوده است ؛ چنانچه سخاوى آورده است : « به اصحاب رسول خدا ( صلى اللّه عليه [ و آله ] و سلم ) گفتيم : برايمان روايت كرده‌اند كه پيامبر ( صلى اللّه عليه [ و آله ] و سلم ) حزبى از قرآن به ذهنش خطور كرد . شما چگونه قرآن را حزب‌بندى مىكنيد ؟ گفتند : ما قرآن را به 3 سوره ، 5 سوره ، 7 سوره ، 9 سوره ، 11 سوره ، 13 سوره و حزب مفصل كه از ق تا آخر قرآن است ، حزب‌بندى مىكنيم . » « 1 » در اين تقسيم‌بندى اگر سورهء فاتحه را جزء اين تقسيم ندانيم و اگر ترتيب سور را با ترتيب فعلى يكى بدانيم « 2 » ، احزاب هفتگانه چنين تقسيم‌بندى مىشود : حزب يكم : بقره ، آل عمران ، نساء حزب دوم : مائده ، انعام ، اعراف ، انفال ، برائت حزب سوم : يونس ، هود ، يوسف ، رعد ، ابراهيم ، حجر ، نحل حزب چهارم : اسراء ، كهف ، مريم ، طه ، انبياء ، حج ، مؤمنون ، نور ، فرقان حزب پنجم : شعراء ، نمل ، قصص ، عنكبوت ، روم ، لقمان ، سجده ، احزاب ، سبأ ، فاطر ، يس حزب ششم : صافات ، ص ، زمر ، غافر ، فصلت ، شورى ، زخرف ، دخان ، جاثيه ، احقاف ، محمد ، فتح ، حجرات حزب هفتم : ق تا آخر ( حزب مفصّل ) .

--> ( 1 ) - جمال القراء ، ج 1 ، ص 314 : « فقلنا لاصحاب رسول اللّه ( صلى اللّه عليه [ و آله ] و سلم ) انه قد حدثنا طرأ عليه حزبه من القرآن فكيف تحزّبون القرآن ؟ فقالوا : نحزّبه ثلاث سور و خمس سور و سبع سور و تسع سور و احدى عشرة سورة و ثلاث عشرة سورة و حزب المفصل فيما بين قاف و أسفل . » ( 2 ) - البته بعيد نيست چنين هم بوده باشد و از اين‌رو ، اين حديث ، تأييدى است بر اين كه سوره‌ها در زمان رسول اكرم ( صلى اللّه عليه و آله ) ترتيب خاصى داشته‌اند و به احتمال قوى ، ترتيب ايشان همين ترتيب فعلى بوده است . علاوه بر اين ، تأييدى است براين كه قرآن كريم در زمان رسول خدا ( صلى اللّه عليه و آله ) به صورت يك مجموعه بوده است و نه اوراق پراكنده .