ابو الفضل مير محمدى زرندى
84
تاريخ و علوم قرآن ( فارسى )
مقدمه حلبى در كتاب سيره از شعبى نقل مىكند كه اهل جاهليت با كلمه « باسمك اللّهمّ » نامههاى خود را شروع مىكردند و پيغمبر اسلام نيز در ابتدا ، نامههاى خود را با همين نام آغاز مىفرمود - چنانچه در سابق گفته شد كه چهار نامه آن حضرت با همين كلمه شروع شده است - تا اين كه آيه شريفه « بِسْمِ اللَّهِ مَجْراها وَ مُرْساها » نازل شد و پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) پس از آن با كلمه « بسم اللّه » نامه را آغاز مىكرد تا اين كه آيه « ادْعُوا اللَّهَ أَوِ ادْعُوا الرَّحْمنَ » نازل گشت و پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) پس از آن ، نامهها را به « بسم اللّه الرّحمن » شروع مىكرد تا آيه « إِنَّهُ مِنْ سُلَيْمانَ وَ إِنَّهُ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ » نازل شد « 1 » . محدث قمى از كتاب مقتصر در شرح مختصر ابن فهد از امام صادق نقل مىكند كه فرمود « بسمله » را ترك نكن هر چند در شعرها ، و مردم قبل از اسلام نامههاى خود را با « باسمك اللّهمّ » شروع مىكردند و پس از آنكه آيه « إِنَّهُ مِنْ سُلَيْمانَ وَ إِنَّهُ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ » نازل شد ، نامهها را با اين كلمه ابتدا مىكردند « 2 » . اينها مطالب و احاديثى بود كه ذكر گرديد ، ولى هيچ يك از آنها قابل تصديق نيست زيرا پيغمبر اسلام ( صلّى اللّه عليه و آله ) از اوايل بعثت ، بسمله را به صورت « بسم اللّه الرّحمن الرّحيم » مىدانستند زيرا اولين سورهاى كه بر آن حضرت نازل شد - چه سوره علق باشد و چه سوره حمد و چه غير آنها - در اول آنها « بسم اللّه الرّحمن الرّحيم » بوده چنانچه در قرآنها نيز موجود است و قطعا كشف مىكند كه مصاحف صحابه نيز ، چنين بوده است و از جملهء
--> ( 1 ) سيره حلبيه ج 3 ، ص 23 . ( 2 ) سفينة البحار ماده سماء .