نازل شد ، مسلمانان مدعى شدند : هرگاه مىدانستيم اين چه تجارتى است تمام اموال و اهل خود را در قبال آن مىداديم . پس آيهء « تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ » نازل شد ، « 1 » يعنى تجارتى كه شما را از عذاب رهايى مىدهد ، همان ايمان به خدا و رسولش مىباشد . و شيخ طبرسى در مجمع البيان مىنويسد : آيهء « لِمَ تَقُولُونَ . . . » در شأن منافقين نازل شده است « 2 » . پس آنچه به نظر مىرسد اين است كه گفته شود اين سوره شريفه چون داراى مضامين مختلفى است و از مفهوم بعضى از آنها استفاده مىشود كه مسبوق به سؤال هم بوده در چند نوبت نازل شده است مانند آيه « لِمَ تَقُولُونَ . . . » كه در مقابل ادعاهاى آنان نازل گشته و نهى مىكند از صرف گفتار در رابطه با اعمالى كه بجا نمىآورند چنانچه از مقاتل ، روايت شده كه : گروهى از مردم مىگفتند ما وقتى به دشمن برسيم پايدارى و استقامت مىكنيم و فرار نخواهيم كرد ، اتفاقا پيغمبر را در احد در ميان دشمن گذاشتند و فرار كردند تا اينكه صورت مباركش خراشيده شد و دندانش شكست « 3 » . 6 - سورهء فاتحه سيوطى اين سوره را در شمار سوره‌هايى كه يك جا نازل شده ، آورده است « 4 » . و از ابن حبيب نقل مىكند كه ابن نعتب مىنويسد : سوره انعام را هفتاد هزار ملك ، و فاتحه را هشتاد هزار ملك ، در حين نزول ، مشايعت كرده‌اند ، « 4 » اما غير از سيوطى كسى را نديده‌ام كه تصريح كرده باشد كه فاتحة الكتاب يك جا نازل شده باشد ولى طبعا سوره‌هاى كوتاه دفعة نازل شده است . 7 - و العاديات سيوطى در اتقان ، اين سوره را جزء سوره‌هايى كه يك جا نازل شده ذكر نكرده ولى در اسباب النزول مىنويسد : بزاز و ابن ابى حاتم و حاكم از ابن عباس نقل مىكنند كه رسول

--> ( 1 ) اسباب النزول ، ص 736 . ( 2 ) مجمع البيان ج 9 ، ص 278 . ( 3 ) تفسير مجمع البيان ، سوره صف ، ج 9 ، ص 278 . ( 4 ) الاتقان ، ج 1 ، ص 37 .