و نيز در آنجا خواهيم گفت كه متشابهات ، بر خلاف محكمات ، الفاظى هستند كه ظاهر آنها مراد نباشد چه اصلا دلالتى نداشته باشد مانند فواتح سور ، ( بنابر اين اينكه انها رموزيست بين خدا و پيغمبر و ديگران از آن بهره‌اى ندارند ) و يا دلالتى داشته باشند ولى مراد نباشند مانند آيهء شريفه : « الرَّحْمنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوى » زيرا ظاهر آيه شريفه اين است كه خداوند ، مانند ساير اجسام بر روى تخت خود قرار گرفته است و اين معنى قطعا مراد نيست . و چه داراى معانى زيادى باشند ولى قرينه‌اى در بين نباشد تا يكى از معانى را تعيين كند مانند الفاظ مشترك و نيز در آنجا تذكر داده‌ايم كه اين تفسيرى كه براى لفظ متشابه گفتيم ، مورد تأييد روايات و عرف و لغت است و بالأخره در آنجا اشكالى را كه بر وجود متشابه در قرآن كريم - كه كتاب هدايت و بيان است - وارد كرده‌اند متعرض شده از آن جواب داده‌ايم . روايات و فواتح سور از اينكه علماى ما ( رضوان اللّه عليهم ) در معانى فواتح سور اختلاف نظر دارند ، كشف مىشود كه روايات معتبرى كه معارضى نداشته باشد ، نبوده است بلكه روايات مختلفى كه بر انواع مختلف دلالت دارند در بين آنان ، ديده مىشود كه ما از باب مثال از هر گروه آن ، يك حديث را نقل مىكنيم : 1 - محدث بحرانى از محمد بن قيس روايت مىكند كه امام باقر ( عليه السلام ) مىفرمود : حى بن اخطب و ابو ياسر بن اخطب وعده‌اى از يهود نجران به محضر پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) رسيدند و سؤال كردند : آيا در ميان آيات نازله كلمهء « الم » نيز وجود دارد ؟ فرمود : بلى . سپس گفتند : آيا جبرئيل آن را از نزد خدا آورده ؟ فرمود : بلى . آنگاه گفتند : در انبياء ، كسى نبوده كه مدت حكومتش معين شده باشد جز تو كه مدت ملك و امتت بيان شده . پس حى بن اخطب متوجه اصحابش شد و اظهار كرد ، الف در « الم » يك و لام سى و ميم چهل ، محسوب مىشوند [ به حساب ابجد ] پس جمعا 71 سال مىباشد و گفت : عجب است از كسى كه در امتى وارد مىشود كه عمر و مدتش 71 سال مىباشد ( مراد از عمر ، عمر امت است نه عمر حضرت ) سپس پرسيد : آيا كلمهء ديگرى نيز هست ؟ فرمود : سپس آنها را ذكر فرمود آنگاه گفت : مطلب بر ما مشتبه شد « 1 » .

--> ( 1 ) تفسير برهان ، ج 2 ، اول سوره اعراف .