ابو الفضل مير محمدى زرندى

51

تاريخ و علوم قرآن ( فارسى )

سيوطى در الدر المنثور ، همين حديث را از ابن اسحاق و بخارى ابن جرير با سند ضعيف ، از ابن عباس و او از جابر بن عبد اللّه بن رباب نقل مىكند « 1 » . 2 - مرحوم شيخ صدوق از سفيان بن سعيد الثورى نقل مىكند كه به امام باقر ( عليه السلام ) گفتم : اى پسر رسول خدا معنى كلام خدا « الم » و « المص » ( تا آخر حروف ) چيست ؟ فرمود : اما « الم » يعنى « انا اللّه المجيد » ( من خداى مجيد و بزرگوارم ) و اما « المص » يعنى « انا اللّه المقتدر الصّادق » ( من خداى مقتدر و راستگويم ) تا آخر « 2 » . 3 - شيخ صدوق نيز روايت مىكند از على بن محمد بن سيّار از امام حسن بن على ( عليه السلام ) كه خداوند در قرآن خود مىفرمايد : « الم ذلِكَ الْكِتابُ » يعنى اى محمد اين كتابى كه به تو فرو فرستادم مركب است از الف و لام و ميم كه لغت و حروف هجاى شما است اگر راست مىگوييد نظير آن را بياوريد « 3 » . 4 - و نيز شيخ صدوق از ابو بصير و او از امام صادق ( عليه السلام ) روايت مىكند كه « الم » حرفى است از حروف اسم اعظم كه در قرآن ، تقطيع شده و هر وقت پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) و يا امام بخواهد آن را در لفظ مركبى جمع نموده ، خدا را با آن مىخواند و دعايش مستجاب مىشود « 4 » . و سيوطى نيز از سدى نقل مىكند كه حديثى از ابن عباس به او رسيده كه مىگويد : « الم » اسمى است از اسماء اعظم خدا . در اتقان نيز مىنويسد : گفته مىشود اين حروف اسم اعظم خدا است ولى ما تركيب آن را نمىدانيم . و از ابن عطيه نيز همين مطلب نقل شده است . 5 - سيوطى از ابن عباس نقل مىكند كه « الم » و « طسم » و « ص » سوگندهايى است كه خداوند به آنها قسم ياد كرده و اينها اسمائى از اسماء خداست « 5 » . اينها احاديثى بود كه از هر دسته فقط يك حديث نقل شد و همانطور كه مىبينيد اينها بر فرض اينكه از جهت سند اشكالى نداشته باشند ، از جهت دلالت ، قابل جمع نيستند و چگونه ممكن است جمع بين احاديثى كه دلالت دارند بر اينكه اين حروف اشاره هستند بر

--> ( 1 ) معانى الاخبار ، ج 1 ، ص 23 . ( 2 ) معانى الاخبار ، ص 19 . ( 3 ) معانى الاخبار ، ص 24 . ( 4 ) مدرك سابق ، ص 21 . ( 5 ) الدر المنثور ، ج 1 ، ص 22 .