ابو الفضل مير محمدى زرندى
307
تاريخ و علوم قرآن ( فارسى )
سند آنها ضعيف است ولى دلالت دارند بر اينكه فلان سوره و يا فلان آيه مكى و يا مدنى است مانند : 1 - عياشى نقل مىكند : امام باقر ( عليه السلام ) فرموده كه امير المؤمنين ( عليه السلام ) مىفرمود : سوره مائده دو ماه و يا سه ماه قبل از رحلت پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) نازل شده است « 1 » . 2 - مرحوم كلينى از محمد بن سالم روايتى را از امام باقر ( عليه السلام ) نقل كرده كه در آن چنين آمده : خداوند محمد ( صلّى اللّه عليه و آله ) را ده سال در مكه مبعوث فرمود كه هر كسى در اين ده سال از دنيا مىرفت و به وحدانيت خدا و رسالت محمد ( صلّى اللّه عليه و آله ) شهادت مىداد خداوند او را وارد بهشت مىكرد و اين ايمان « ايمان التصديق » بود تا اينكه مىفرمايد : و شاهد اين مطلب ، اينكه : خداوند سورهء بنى اسرائيل را در مكه نازل فرمود كه در آن ، اين آيه واقع شده « وَ قَضى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ » يعنى : خداوند امر مىكند كه به غير از او كسى را عبادت نكنيد ، سپس بعضى از آنچه را در مكه نازل شده ذكر مىكند و مىفرمايد : وقتى كه خداوند پيغمبر خود ( صلّى اللّه عليه و آله ) را اذن داد تا از مكه به طرف مدينه هجرت كند اسلام را روى 5 چيز بنا كرد و در مدينه آنچه را مربوط به قاتل است نازل فرمود سپس تعدادى از آنها را بر شمرده و مىفرمايد : و نيز در مدينه آيهء « الزَّانِي لا يَنْكِحُ إِلَّا زانِيَةً . . . » نازل شده و نيز آيه شريفه « وَ الَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَناتِ » و سورهء نور بعد از سورهء نساء و در مدينه نازل شده است « 2 » . 3 - مرحوم شيخ طبرسى از على بن ابراهيم نقل مىكند كه پدرم از على بن ميمون از امام صادق ( عليه السلام ) روايت مىكند : فاطمه ( عليها السلام ) مقدارى جو كه در نزدش بود آرد نمود و آن را با روغن پخت و وقتى كه در پيش خود قرار دادند سائلى پيدا شد و اظهار كرد « رحمكم اللّه » على ( عليه السلام ) از جاى خود بلند شد و سهم خود را به سائل دادند « 3 » . اين روايت نيز دلالت دارد بر اينكه سوره مدنى است ، از ابن عباس هم نقل شده است . دوم : حاكم در مستدرك خود و بيهقى در دلائل و بزّار در مسند خود نوشتهاند كه ابراهيم
--> ( 1 ) تفسير عياشى ، ج 1 ، سورهء مائده ، ص 288 . ( 2 ) اصول كافى ط جديد ج 2 ، ب « انّ الاسلام قبل الايمان » . ( 3 ) تفسير مجمع البيان سورهء انسان . ج 10 ، ص 405 .