از علقمه از عبد اللّه ( ظاهرا عبد اللّه بن مسعود ) نقل مىكند : آنچه در اول آن « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا » آمده در مدينه نازل شده و آنچه در اول آن « يا أَيُّهَا النَّاسُ » باشد در مكه نازل شده است و اين روايت از علقمه بطور مرسل نيز نقل شده است . و از ابن ميمون نقل شده كه : آنچه در قرآن شريف به « يا أَيُّهَا النَّاسُ » و يا به « يا بَنِي آدَمَ » شروع شده مكى و آنچه به « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا » شروع گشته مدنى مىباشد « 1 » . و ليكن اين علامات براى مكى و مدنى بودن بنحو اطلاق صحيح نيست زيرا : اولا : آنچه در « معجم المفهرس » مشاهده مىشود آياتيكه در اول آنها « يا أَيُّهَا النَّاسُ » است در جلو آن نوشته « مكى » آياتى كه در اول آنها « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا » مىباشد در جلو آن « مدنى » نوشته شده جز در مواردى كه عبارتند از : 1 - « يا أَيُّهَا النَّاسُ اعْبُدُوا رَبَّكُمُ » ( بقره / 21 ) . 2 - « يا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ » ( نساء / 1 ) . 3 - « يا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جاءَكُمُ الرَّسُولُ » ( نساء / 170 ) . 4 - « يا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جاءَكُمْ بُرْهانٌ » ( نساء / 174 ) . 5 - « يا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمْ » ( حج / 1 ) . در تمام اين آيات با اينكه با « ايّها النّاس » شروع شده در جلو آنها ( مدنى ) نوشته شده است ولى در قرآنهاى اميرى اين استثناء به چشم نمىخورد و اما آياتى كه با « يا بنى آدم » شروع شده در معجم المفهرس « 2 » در مقابل كليه آنها « مكى » نوشته شده است . و ثانيا اين علامات بر فرض صحتش اخص از مدّعا است ، زيرا تكليف آياتى كه در اول آنها اين جملات ذكر نشده روشن و معلوم نگشته است و آنها بسيار زيادند بنابر اين ناچار بايد به علامت و مشخصات ديگرى در تعيين مكى از مدنى متوسل شويم . و ثالثا : اين علامت كه ذكر شد از اخبار منقول از اصحاب - مانند ابن عباس و غيره -

--> ( 1 ) الاتقان ، ج نوع اول ، ص 17 . ( 2 ) مؤلف اين كتاب شريف استاد محمد فواد عبد الباقى مىباشد و كتابى است ابتكارى و در موضوع خود بسيار خوب و در اين بحث كار ما را راحت نمود زيرا در جلوى هر آيه‌اى مكى و يا مدنى نوشته است ولى مخفى نباشد تعيين مكى و مدنى از روى نسخه مصحف اميرى اختيار شده كه در سنه 1342 بدستور حكومت مصر كتابت و تهيه شده است و بنا به نوشته صبحى صالح ( در كتاب علوم القرآن ص 100 ) عالم اسلام از اين طبع و چاپ اميرى متابعت كرده و هر سال ميليونها نسخه از آن طبع مىرسانند .