ابو الفضل مير محمدى زرندى

214

تاريخ و علوم قرآن ( فارسى )

« وَ الْأَقْرَبِينَ » را قرائت فرمود « 1 » : حديثى را اهل تسنن از پيغمبر اسلام ( صلّى اللّه عليه و آله ) در خصوص وارث نقل كرده‌اند كه اگر اين حديث از حيث سند ثابت باشد و نيز نسخ قرآن را با حديث جايز بدانيم لابد بايد بگويند وصيت براى وارث فقط - نه مطلق نزديكان - صحيح نيست . مورد سوم آيهء صيام آيه شريفه « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ كَما كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ » « 2 » : اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد روزه براى شما واجب شد چنان كه بر كسانى كه قبل از شما بودند واجب بود ، باشد تا بپرهيزيد . سيوطى مىنويسد : ابن عربى گفته است : اين آيه ، با آيهء « أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيامِ الرَّفَثُ إِلى نِسائِكُمْ هُنَّ لِباسٌ لَكُمْ وَ أَنْتُمْ لِباسٌ لَهُنَّ عَلِمَ اللَّهُ أَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَخْتانُونَ أَنْفُسَكُمْ فَتابَ عَلَيْكُمْ وَ عَفا عَنْكُمْ فَالْآنَ بَاشِرُوهُنَّ . . . » نسخ شده است « 3 » . يعنى : جماع با زنان خود براى شما حلال شد ، آنها براى شما لباسند و شما براى آنها ، خدا مىدانست كه شما بر خودتان خيانت مىكرديد پس توبه شما را پذيرفت و از شما عفو كرد پس اكنون با آنان مباشرت كنيد . . . يادآورى مىشود كه نسخ آيه در صورتى قابل تصور و صحيح است كه گفته شود از تشبيهى كه در آيه شريفه هست : استفاده مىشود كه روزهء مسلمانان در اصل وجوب و عدد و شرائط بمانند روزه سابقين بوده است و چون از جملهء شرائط ، در زمان سابق براى روزه اين بود كه نبايستى روزه‌دارها در شبها جماع كنند پس اين حرمت با آيهء « أُحِلَّ . . . » منسوخ گشته است ، اما اگر گفته شود : تشبيه فقط ناظر به اصل وجوب است نه جهات ديگر چنانچه عده‌اى از علماء برآنند « 4 » پس تعارضى در بين اين دو آيه نيست تا يكى از آنها ناسخ ديگرى بشود ، ولى آيه دوم ناسخ حكمى است كه بر حسب سنت ، ثابت شده بود كه

--> ( 1 ) وسائل الشيعه ، ج 13 ، ص 374 . ( 2 ) سورهء بقره ، آيه 181 . ( 3 ) الاتقان ، ج 2 ، نوع 47 ، ص 22 . ( 4 ) آية اللّه خوئى در تفسير البيان ، ص 206 و زرقانى در مناهل العرفان ج 2 ، ص 155 .