مسجد بود و دو مرد به مسجد وارد شدند و بر خلاف قرائت وى ، قرائت كردند و اختلاف در آنچه كه پيامبر ( ص ) به ابىّ فرموده بود ، رخ داد و . . . » « 1 » . همچنين عدم تناسب بين پرسش و پاسخ روايت ابن مسعود از قول على - عليه السلام - است كه فرمود : « پيامبر ( ص ) به شما فرمان مىدهد تا آن گونه كه فرا گرفتيد ، قرائت نماييد ، بنابر اين ، اين پاسخ ارتباطى با آنچه كه محل اختلاف در باب تعداد آيات است ، ندارد . اين وجوه كه نويسنده براى تناقض بين روايتها ذكر كرده ، تا زمانى كه نتيجهء موضع‌گيريهاى روايتها ، امر يا اخبار يا اجازه به قرائت بر هفت حرف باشد ، انتقادهاى صورى است . آنچه كه شأن اين انتقادها را مىكاهد كثرت طريق روايت اين حديث است بنابر اين تا زمانى كه اختلافات ناچيزى به وجود نيامده باشد ، اين كثرت طرق ، مورد پردازش قرار نمىگيرد و هميشه به يك امر نهايى پايان مىيابد . به نظر ما ثابت و متواتر همان نهايتى است كه جمهور راويان و سندها بر آن اجماع دارند . امّا عدم تناسب ميان پرسش و پاسخ ، حقيقت ندارد چون اختلاف در تعداد آيات هر سوره ، ناشى از اين امر است كه دو آيه در يك آيه ادغام شوند يا خير ، اين هم مبتنى است بر شكل و نحوهء دريافت . از طرفى فرمان به آنها « كه هر كس آن گونه كه ياد گرفته ، بخواند » مناسب است با قطع اختلاف بين آنها ( 8 ) . امّا تفسير معناى « حرف » به نظر شيعه از مواردى نيست كه در برابرش درنگ كرد ، چون تا زمانى كه مطلب در مذهبشان به يك حرف محدود شود ، معناى آن چنين است : « وجه و طريقهء واحد » در اين باره [ آية اللّه ] خويى مىگويد : « حاصل آنچه كه گفتيم اين است كه نزول قرآن به هفت حرف به معناى صحيحى باز نمىگردد و ناگزير بايد اين روايتها را وانهاد ؛ به ويژه بعد از دلالت احاديث صادقين [ امام محمد باقر و امام جعفر صادق ( عليهما السلام ) ] بر دروغ بودن آنها . قرآن فقط بر يك حرف نازل شده است و اختلاف از جانب راويان ناشى شده است » « 2 » .

--> ( 1 ) ابو القاسم الخوئي ، البيان ، ج 1 ، ص 123 . ( 2 ) ابو القاسم الخوئى ، البيان ، ج 1 ، ص 135 . [ آية اللّه خويى ( ره ) اضافه مىكند كه نزول قرآن بر 7 حرف هيچ توجيه