كافى است در اين جا اشاره كنيم كه برخى از شيعيان ، درستى اين حديث را منكرند و موضع آنها در اين باره ، چنان است كه پژوهشهاى صورت گرفته ، پيرامون تاريخ قرآن ، به تفسير يا راه حلى دست نيافته است . ما - صرف نظر از درستى يا نادرستى ارزيابى آنها - معتقديم كه ديدگاهشان بايد در راستاى پژوهشى باشد كه اميد است به حل علمى مسأله بينجامد ، چه اين كه موافق نظر قدما باشد و چه نباشد - لازم است حديث حروف هفتگانه را با روايتهاى فراوان و طريقه‌هاى مختلف نقل آن دقيقا بررسى نماييم « 1 » . اين روايتها در تفسير ابو جعفر محمد بن جرير طبرى ( 224 - 310 ه . ق . ) كه از قديمىترين تفاسير قرآن مىباشد ، يافت مىشود . آن گاه به بررسى آنچه كه قبل از طبرى در تفسير اين حروف گفته شده و آنچه كه او بيان داشته ، مىپردازيم ، كه موجب اختلاف بعد از او در ميان قاريان و مفسّران با موافقان و مخالفانى كه داشته ، گشته است . امّا ما روايتها را آن گونه كه طبرى آورده ، نقل نمىكنيم بلكه آنها را به حسب راويان مرتب خواهيم كرد تا اهميت طرق نقل روايت و ميزان اعتماد روايات به هم روشن گردد تا بتوانيم مسائل و انديشه‌هاى بنيادينى را كه روايتهاى مختلف در بر گرفته‌اند ، به منزلهء مقدمه‌اى بر نقد آنها و تعيين تأثير آنها در آرا و موضع گيريهاى مختلف به دست دهيم . نگاهى به روايتهاى حديث على رغم فراوانى اين روايتها به بيان آنها روى آورديم و همچنين به ذكر نقد دو استاد علامه احمد شاكر و محمود شاكر در باب سندها و روايتها با اضافاتى اندك ، در حد ضرورت ، پرداختيم ، ايراد اين روايتها بدان جهت بود كه هيچ كس را دربارهء اين حديث نيافتيم كه در پى ارائهء صورت كامل آن بر آيد ، بلكه آن كه به اين مشكل مىپردازد تنها به نقل يك يا دو روايت حديث [ احرف سبعه ] بسنده مىكند و آن گاه به بيان معانى حروف هفتگانه مىپردازد . يكى از تلاشهاى تازه به مرتبه‌اى از جرأت و شهامت رسيد كه نويسندهء آن ، درستى حديث را منكر شد و انديشهء حروف هفتگانه را رد نمود انگيزه‌هاى پنهان دينى در وراى موضع اين

--> ( 1 ) اين روايتها در ضميمهء كتاب موجود است .