عبد الصبور شاهين ( مترجم : سيد حسين سيدى )
225
تاريخ القرآن ( تاريخ قرآن ) ( فارسى )
اين نظام از بين مىرود چنان كه اين معنا از قرائت ابن عباس مستفاد است . 39 - در خبر است كه رسول ( ص ) بر على ( ع ) چيزهايى مىنويسانده و بيان مىداشته كه بعدها امّت بدان بهرهور شوند و از چشمهاش سيراب گردند الطوسى ، الامالى ، ص 441 ، ح 46 . در اخبارى ديگر است كه اين عبارتهاى املا شده ، در نزد على ( ع ) و ائمه عليهم السلام بوده است . اين بزرگان از آن به « كتاب على » نام مىبردند كه حتى ديه جراحتى ناچيز در آن است محمد بن الحسن الصفّار ، بصائر الدرجات ، ص 147 . ح 1 . بنابر اين به دست مىآيد كه كتاب على همان جامعه است كه دربر دارندهء احكام حلال و حرام بوده و مورد رجوع ائمه عليهم السلام قرار مىگرفته است چنان كه بيايد . سيد مرتضى العسكرى ، معالم المدرستين ، ج 2 ، صص 306 - 312 امّا جفر ؛ در لغت به معناى بچهء بزى است كه بزرگ شده ، به طورى كه از شير مادر گرفته شده و در مراتع مىچرد . امّا مراد از جفر در حديث ، بنابر حذف مضاف است يعنى جلد الجفر ( پوست جفر ) و يا اين كه « جفر » بر اثر استعمال زياد ، علم براى پوست مخصوصى گشته است . در بعضى از تأليفات اهل سنت و شيعه آمده است كه در نزد اهل بيت ، علم جفر وجود داشته است و آن را از پيامبر [ ص ] به ارث بردهاند . مواقف ايجى و شرح آن از شريف جرجانى ، فصول المهمه از ابن صباغ مالكى ، مقدمهء ابن خلدون و در گفتار آهنگين « در بند دو زندن » ، جامه سراى تيره چشم معرّه ابو العلاء است كه : لقد عجبوا لاهل البيت لمّا * اتاهم علمهم فى مسك جفر و مراة المنجّم و هى صغرى * ارته كلّ عامرة و قفر اللزوميات ، ذيل ايام كخيول الفوارس ، ج 1 ، ص 371 . در مقابل اين گروه ، عدهاى نيز به چيزى به نام جفر ، نه در نزد اهل بيت و نه در نزد ديگران ، اعتقاد ندارند . آنهايى كه از وجود چنين علمى سخن راندهاند ، در تفسير معناى آن دچار اختلاف شدهاند به طورى كه بعضى قائلند جفر نوعى علم حروف است كه به وسيلهء آن شناخت حوادث آينده به دست مىآيد و بعضى مىگويند : جفر كتابى است از پوست ( يا كتابى است كه در ميان ظرفى پوستين نگهدارى مىشده ) كه حلال و حرام و هر آنچه را كه براى اصلاح دين و دنياى مردم احتياج است در بر دارد . طبق اين نظر ، جفر ارتباطى با غيب پيدا نمىكند . سيد محسن امين در نقض الشيعة و اعيان الشيعة مىگويد : جفر علمى از علوم نيست و مبتنى بر جدولهايى از حروف نمىباشد چه در اين خصوص ، خبر و روايتى نيامده است بلكه از ظاهر روايتها پيداست كه جفر كتابى است در بر دارندهء علوم نبوى در حلال و حرام و هر آنچه كه