( متوفاى 794 ه ق ) ، و در سده‌هاى بعدى جلال الدين سيوطى « 1 » ( متوفاى 911 ه ق ) ، عبد العظيم زرقانى « 2 » و ديگر تفسير پژوهان ، در باب روشهاى تفسيرى سخن وى را مورد اشاره قرار داده ، آن را تكرار نموده‌اند بىآن‌كه نكتهء تازه‌اى بر آن بيافزايند . اين در حالى است كه در يك سدهء اخير ، به ويژه دههء پايانى آن ، روىآورد تازه‌اى در حوزهء « منهج‌شناسى » يا « روش‌شناسى » مفسّران پيدا شده و شاهد آن هستيم كه بخش قابل ملاحظه‌اى از تلاشهاى تفسير پژوهان و محققان عرصهء علوم و معارف قرآن ، در راستاى تحليل ، شناخت و معرفى روشهاى تفسيرى قرار گرفته كه هم اكنون حاصل آن ، تأليف و تدوين كتب و مقالاتى است كه در هر يك از آن ، روش تفسيرى يك يا جمعى از مفسّران به بحث نهاده شده است . « 3 » و با اين حال ، گسترش دامنهء مباحث « روش‌شناسى » و معرفى

--> ( 1 ) . مؤلف كتاب « الاتقان فى علوم القرآن » . ( 2 ) . صاحب كتاب « مناهل العرفان فى علوم القرآن » ، و از قرآن پژوهان معاصر . ( 3 ) . نمونه‌هاى اندكى از آن به شرح ذيل است : الف : مناهج المفسرين من العصر الّاول الى العصر الحديث ، نوشته السيّد على محمود النّقراشى ، چاپ نخست ، رياض ، مكتبة النهضة ، در دويست و نوزده صفحه . ب : مناهج المفسرين ، دكتر منيع عبد الحليم محمود ، قاهره ، دار الكتاب المصرى ، 1978 ، در سيصد و هشتاد و هشت صفحه . ج : المفسرون ، حياتهم و منهجم ، سيّد محمد على ايازى چاپ نخست ، تهران ، مؤسّسة چاپ و نشر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى ، در هشتصد و شصت و هشت صفحه . در سه منبع ياد شده ، مناهج و روشهاى تفسيرى مجموعه‌هايى از مفسران بررسى شده است . سه منبع بعد ، از مقالات ، كتب يا رساله‌هاى دانشجويى است كه شناخت روش تفسيرى يك مفسّر خاص را دنبال نموده است . الف : الّرازى مفسّرا ، رسالهء دكترا ، محسن عبد الحميد ، بغداد ، دار الحرّيه للطباعة ، در سيصد و چهل و هشت صفحه . ب : الشيخ الطوسى رحمه اللّه و منهجه فى تفسير القرآن ، مجموعهء مقالات گنگرهء هزارهء شيخ طوسى رحمه اللّه كه با تلاشهاى آقاى سعيد احمد اكبر آبادى صورت گرفته . ج : تفسير القرآن بالقرآن عند العلّامه الطباطبايى رحمه اللّه ، دكتر خضير جعفر ، چاپ نخست ، قم ، دار القرآن الكريم ، 1411 ه . ق در چهارصد صفحه .