چرا كه نوعى مجموع در يكى شخص است ؟ * ز نوع ديگر اشخاص بىشمار و گوان چه چيز موجب اشخاص و نوع [ و ] كثرت او ؟ * ز وضع و حامل آن و ز أين و از ازمان « 1 » چرا چو نفس تشبّه كند به عقل برين * از آن تشبّه گردد همى فلك گردان ؟ چرا نتيجهء اين شوق و اين تشبّه نفس * نبود جز حركت « 2 » بىنهايت و پايان ؟ ز حال علت و معلول وز معا بودن * به سبق ذاتى علت به عرض عقل و جنان اگر بدانى حال بقاء جبر و قضا « 3 » * يقين بدانى در وى نيفتدت طغيان روا نباشد كه افلاك را بود حركات * ز بهر كون [ و ] فساد طبايع و اركان از آنكه قصد به رتبت بود كم از مقصود * برى است اين دعوى از مغالطه و برهان پس ار چنين شمرى چون بود نظام امور * ابى عنايت افلاك و خالق سبحان ؟ القسم الخامس فى العمليات و الخلقيات چنين كه « 4 » علّت اخلاق و مردم و ملكات * مزاج و طبعت ما واهب طبيعت و جان اگر مزاج نهى چونكه افضل الملكان * به حسب و اعدل اشخاص هست در ايشان و گر به واهب صورت بود علاقهء نفس * چراست كثرت اخلاق [ و ] امزج « 5 » انسان ؟ به حدس قدسى مردم همىشود عالم * ابى معلّم و تأديب [ و ] بىدبيرستان

--> ( 1 ) . اصل : وازين و رابان . ( 2 ) . در اصل : حركات . ( 3 ) . در اصل : فنا . ( 4 ) . اصل : چه چنين . ( 5 ) . اصل : امزجه و .