سابقا گفتيم - كه مصنّف از آغاز جوانى به خيال اين تصنيف افتاده ، و پيوسته بانديشهء فراهم ساختن مقدّمات آن بوده ، و از طرف ديگر نسخهء كتابخانهء مدرسهء سپهسالار بدين جمله بپايان مىرسد : « اتّفق الفراغ من تأليفه اوّل ليلة من شهر اللَّه الأصمّ الاصبّ رجب ، عمّت ميامنه - من شهور سنة عشر و سبعمائة » ، و بنا بر اين كتاب مزبور تقريبا دو ماه و نيم « 1 » پيش از وفات مصنف بانجام رسيده بوده و آخرين تصنيف وى است « 2 » . 7 - شرح مختصر الاصول ابن حاجب مصنّف نخستين كسى است كه بر مختصر حاجبى شرح نوشته ، و به همين سبب اين تصنيف ، و تصنيف ديگر او مفتاح المفتاح - هر دو معروف بوده ، شارحين بعد هم آنها را در دست داشته‌اند ، از اين رو در كتابهاى معانى بيان ، و اصول فقه ، نام وى مكرّر شده است . - شرح مختصر الاصول را ( بقيه از صفحه قبل )

--> ( 1 ) - زيرا كه روز وفات مصنف اختلافى است حمد اللَّه مستوفى در تاريخ گزيده چاپ عكسى ص 809 و ابو الفداء ج : 4 چاپ اسطنبول ص 56 و حبيب السير ( نزد ذكر سلطنت سلطان محمد خدابنده ) هفدهم رمضان نوشته‌اند ، و ابن حجر در الدرر الكامنه چاپ حيدرآباد 1350 ج 4 ص 340 - 341 ، و روضات الجنات بنقل از بغية الوعاة سيوطى : 24 رمضان ، و در خود بغية الوعاة چاپ مصر 1326 ص 390 رابع عشر رمضان ثبت است ( ولى صاحب حبيب السير يك بار شرح حال مصنف را در ص 67 بعنوان « قطب الدين علامهء شيرازى » در جرگهء علماى زمان اباقاخان آورده و وى را مصنّف شرح كلّيّات معرفى كرده ، بار ديگر در ص 112 در معاصرين سلطان محمد خدابنده ، و اين اخير را مصنف شرح اصول ابن حاجب - و شرح حكمة الاشراق - و شرح مفتاح دانسته بنام « قطب الدين محمود » معنون ساخته است ) . صاحب شاهد صادق در باب سيم فصل هفتاد و هشتم ذيل حوادث سال 710 . و مورخين ديگر روز وفات مصنّف را تعيين ننموده‌اند . ( 2 ) - شارحين بعد از مصنف هم به اين كه وى فوائد همهء شروح را گردآورده اعتراف دارند ، ولى گويند : شرح علامهء شيرازى بدرازى كشيده ، طويل الذيل است ، و با اين وصف بتكميل آن موفّق نيامده ، كتاب از مباحث تشريح و از اوائل فصل هفتم ناقص است . ( نگاه كنيد بكشف الظّنون چاپ اسطنبول ج : 2 ص 216 - 217 ) .