قطب الدين محمود بن ضياء الدين مسعود الشيرازي

63

درة التاج ( فارسى )

كتابخانهء مدرسهء سپهسالار كه بقطع بزرگ در حدود 586 ورق است - نزديك يكصد و پنجاه و يك هزار بيت كتابت دارد . مصنّف از آغاز جوانى چنان كه ديديم عشق و آرزوى ياد گرفتن قانون ابن سينا در سر داشت ، و پيش استادان متخصّص كتاب را تلمّذ كرد ، و سپس در برخى مسافرتها نيز همين خيال را در دماغ مىپرورانيد ، تا در سال 681 كه بسفارت دربار مصر مأمور شد بر شش نسخه دست يافت - كه از آن جمله سه كتاب شروح كامل كلّيّات قانون بود ، و از آنها موادّى فراهم ساخت ، و در سال 682 كليّات قانون را تا مبحث اركان شرح كرده منتشر نمود ، 5 اين اثر گرانبها - كه پس از تحمّل رنج فراوان در ظرف ساليان دراز - با بصيرت و تتبّع گرد شده بود ، در نظر دانشمندان عصر پسنديده آمد ، و از وى شرح بقيّهء كتاب را خواستار شدند ، - مصنّف در سال 694 همان شرح پيشين را اصلاح و تكميل نموده ، دوباره نشر داد . از مقدّمهء شرح قانون بدست مىآيد - كه اين كتاب در زمان سلطنت غازان محمود ( 694 - 703 ) و در وزارت سعد الدّين محمّد ساوجى « 1 » ( مقتول در سال 711 ) تصنيف ، و بوزير نامبرده اهداء ، و با اشاره بنام او « التّحفة السعديّه » ناميده شده است 8 . - و چون غازان در شوّال سال 703 در گذشته است ، سال تصنيف مقدّم بر 703 نتواند بود ؛ و از طرف ديگر وزارت دولت غازانى در سال 699 بخواجه سعد الدين « 2 » بشركت خواجه رشيد الدين صاحب كتاب نامى جامع التّواريخ برگذار شده ، پس ساختن كتاب بر 699 ( سال وزارت او ) مقدّم نبوده است ، از اين رو روزگار تصنيف كتاب محصور است ميان سالهاى 699 - 703 . - ولى ما

--> ( 1 ) - براى اطلاع از شرح حال خواجه سعد الدين ساوجى ( يا آوجى ) نگاه كنيد بتاريخ گزيده چاپ عكسى ص 593 - 597 . - و تاريخ وصّاف ج 3 مطابق ص 347 . - و ذيل حافظ ابرو ، بر جامع التواريخ رشيدى چاپ تهران 1317 ص 41 تا 49 . - و دستور الوزراء خوند مير چاپ آقاى نفيسى ص 313 - 315 . و غيرها . ( 2 ) - براى اطلاع از شرح حال خواجه سعد الدين ساوجى ( يا آوجى ) نگاه كنيد بتاريخ گزيده چاپ عكسى ص 593 - 597 . - و تاريخ وصّاف ج 3 مطابق ص 347 . - و ذيل حافظ ابرو ، بر جامع التواريخ رشيدى چاپ تهران 1317 ص 41 تا 49 . - و دستور الوزراء خوند مير چاپ آقاى نفيسى ص 313 - 315 . و غيرها .