و جمعا 143 كتاب - از نظم - و نثر - و شرح - و تلخيص - و حاشيه در پيرامون مفتاح العلوم معرّفى كرده - كه از اين جمله متجاوز از شصت‌تاى آنها را ديده بوده است ، و او گر چه شرح و شارحى سابق بر قطب الدّين بنقل از ديگران نشان داده ، ولى خود آن شرح را نديده بوده ، بنا بر اين قديمترين شارح مسلّم مفتاح العلوم ( همچنانكه خود هم در مقدّمهء كتاب دعوى نموده ، و صاحب تذكرهء هفت اقليم از ديگران نقل كرده ) مصنّف كتاب حاضر است ، - كه شرح وى اينك موجود مىباشد ، و همانا كهن‌ترين نسخهء كتاب آنست كه در كتابخانهء دار الكتب المصرّيه محفوظ مىباشد ، و در تاريخ 705 آن را نويسانيده‌اند ، و در كتابخانهء مدرسهء سپهسالار هم يك نسخه موجود است . از مقدّمهء مفتاح المفتاح بدست مىآيد - كه هنگامى كه مصنّف بتصنيف اين كتاب دست زده ، دو كتاب ديگر او : شرح حكمة الاشراق - و شرح اصول ابن حاجب ، منتشر و معروف بوده است ؛ و گذشت كه شرح حكمة الاشراق پيش از سال 694 ساخته شده است ، پس تأليف شرح مفتاح از آن سال مؤخّر بوده است ، و چون بپايان رسيدن اين تصنيف در نسخهء دار الكتب المصرّيه بسال 701 نوشته شده ، پس زمان تصنيف كتاب محصور است ، ميان سالهاى 694 - 701 . 5 - كتاب درّة التّاج يعنى كتاب حاضر ، و ما در آخر همين مقاله از آن بحث خواهيم كرد . 6 - التحفة السعديّة كه همه جا ذيل شرح حال مصنّف ذكر كرده‌اند ، و غالبا بنام « شرح كلّيّات ابن سينا » آمده ، و گاهى هم به « شرح كلمات ابن سينا » تحريف شده است . اين كتاب اهمّ و اعظم مصنّفات علّامهء شيرازىّ است ، جلد اول آن به تنهائى قريب سى و سه هزار بيت ، و مجموع پنج مجلّد مطابق نسخهء