يا موقوف يا مرسل « 1 » . يا منقطع يا مسلسل « 2 » يا معنعن « 3 » . يا معضل .

--> ( 1 ) - مرسل - خبريست - كه راوى بىواسطه يا بواسطهء نامعيّن ( از قبيل : عن رجل ، يا عن بعض اصحابنا . ) از معصوم روايت كند در صورتى كه خود معصوم را دربارهء اين خبر نديده است . و گاهى هم مرسل ميگويند و مقصود حديثى است كه تابعي يا تابع تابعى بىواسطه از پيغمبر روايت كرده چنان كه سعيد بن المسيّب گويد ، قال رسول اللَّه . - اگر از سند مرسل بيش از يك واسطه انداخته باشند معضل ناميده مىشود ، و الّا منقطع ، حجّت بودن اخبار مرسل خلافى است ، بسيارى گويند خبر مرسل از كسى كه جز از مرد ثقه روايت نمىكند به حكم مسند است - از قبيل سعيد بن المسيّب پيش اهل سنّت ، و ابن ابى عمير بنزد شيعه - راه پيدا كردن ارسال حديث : يكى بعد ملاقات ميان راوى و مروىّ عنه است ، و يكى آنست كه راوى مروىّ عنه را نديده ، و يا مثال قال فلان ، و عن فلان ( - كه احتمال ملاقات و عدم ملاقات هر دو دارد ) از وى روايت كرده است . ( 2 ) - حديث را مسلسل خوانند وقتى كه راويانش پيرو همديگر باشند به اين كه خودشان و پدرانشان هم نام‌اند ، مثلا نامشان محمد يا محمد بن احمد است ، و يا به اين كه معصوم هنگام خبر دادن ايستاده بوده - يا با راوى مصافحه كرده - يا لقمه بدهانش گذارده - يا وى را آب و خرما خورانيده ، يا راوى نخستين گفته است « شنيدم از معصوم » و همان كردار يا گفتار سابق الذّكر را هر يك از راويان سپسين بىكم و بيش تكرار نموده‌اند . - مثل شمردن درود بر پيغمبر خاتم و آل او با انگشتان دست ، و گاهى هم تسلسل تا بمعصوم نمىرسد ، و در بين قطع مىشود ، بهر حال آن را دخالتى در ردّ و قبول خبر نيست ، اين قدر هست كه ضابط بودن راوى را مىرساند ، و اين گونه خبر در ميان اهل سنّت بيشتر رايج است . و بهترين اقسام آن مسلسل بسماع است . ( 3 ) - حديث معنعن - آنست كه در سند آن گفته شود ، فلان عن فلان ، بدون اينكه متعلّق حرف جرّ ( از قبيل حدّثنا - يا اخبرنا - يا روى ) ذكر كنند . و اين را برخى به حكم مرسل و منقطع دانند ، و اكثر گويند اگر راوى سابقهء تدليس نداشته و ملاقات او با مروىّ عنه ممكن باشد به حكم متّصل است ، و بعضى ثبوت ملاقاتشان را شرط دانسته ، و جمعى معروف بودن او را بروايت از مروىّ عنه افزوده‌اند .