و بعضى گويند : « عرش » عبارت است از نظام جملى عوالم وجود باسرها . و گفته‌اند : الرَّحْمنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوى / 14 / بر اين قول بيشتر « 1 » انطباق دارد ، و بعد از اين « 2 » بر قول اوّل . سيّم « 3 » : مرتبهء نفوس منطبعه ، و صور نوعيهء افلاك و كواكب ، و طبايع اربع « 4 » بسايط كلّيات اسطقسّات « 5 » عناصر . و عرض اين مرتبه نيز ظاهر است . چهارم : مرتبهء صورت جسميه . و عرض اين مرتبه ، همين شخصى است به حسب اختلاف هويّات شخصيه . چه « 6 » صورت جسمى - كه عبارت از جوهر ممتدّ باشد - نوعى است وحدانى . پنجم : مرتبهء هيوليات از هيولاى فلك الافلاك تا هيولاى « 7 » اسطقسّات عالم كون و فساد كه آخر « 8 » عرض اين « 9 » مرتبه است ، همچنانچه « 10 » عقل فعّال « 11 » آخر عرض مرتبهء اولى « 12 » است . و مراتب طول « 13 » سلسلهء عود - / 15 / كه مركّبات خارجيه از مادّه « 14 » و صورت ، و « 15 » مرهونات امكان استعدادى مادّه‌اند - نيز پنج است : اوّل : مرتبهء جسم مطلق و اجسام نوعيهء بسيطه « 16 » كه فلكيات و اسطقسّات اربعه است . و عرض اين مرتبه به حسب اجسام و افراد مختلفة بالنوع است . دوّم « 17 » : مرتبهء اجسام مركّبه كه از « 18 » تركيب اسطقسّات حاصل آيد ، و حامل كيفيت مزاجى « 19 » و صورت نوعيه‌اى وراى « 20 » صور نوعيهء بسايط بوده باشد ، مانند

--> ( 1 ) . ج : تيسير . ( 2 ) . م : ان . ( 3 ) . ت ، س ، ق ، م ، ن : سيوم . ( 4 ) . م : - اربع . ( 5 ) . س : اسطقات . ( 6 ) . م : و . ( 7 ) . ن : هيولى و . ( 8 ) . س : - آخر . ( 9 ) . ن : - عرض اين . ( 10 ) . س ، م ، ن : همچنانكه . ( 11 ) . پ : فعالى . ( 12 ) . ن : اوّل . ( 13 ) . پ ، ت ، س ، ق ، م : + مراتب . ( 14 ) . م : مادة . ( 15 ) . پ ، ت : - و . ( 16 ) . ن : بسيط . ( 17 ) . ج ، م : دويم . ( 18 ) . ن : - از . ( 19 ) . ن : - مزاجى . ( 20 ) . پ : واراى .