عدم صريح دهرى من غير سبق مادّة و مدّة أصلا لا سبقا بالزمان و لا سبقا بالدهر و لا سبقا بالذات ؛ و اين نمىباشد الّا در قدسيات كه مفارق مادّه و علايق مادّه باشند مطلقا ؛ و احقّ مبدعات به مبدعيت عقل اوّل است كه به هيچ موجودى وراى ذات حقّ جاعل على الاطلاق مسبوق نيست ؛ و به رغم ابرقليّين و ارسطاطاليسيّين مشّائين كه قائل به قدم مبدعات شده‌اند ، سبق دهرى عدم صريح با ابداع راست نمىآيد ، و ليس مطلق بر ايس مبدعات همين سبق ذاتى دارد ، و ابداع نيست الّا تأييس ايس از ليس مطلق به حسب حدوث ذاتى لا غير . » « 1 » و از ميان گروه دوّم ديدگاههاى دو تن مورد انتقاد مير قرار گرفته‌اند : 1 . نظريهء شهرستانى دربارهء حروف : « اعتراضى كه شهرستانى در كتاب ملل و نحل دربارهء حروف كرده است و گفته : « لست أدرى قدّروها على أىّ لسان و لغة ؛ فإنّ الألسن تختلف باختلاف الأمصار و المدن أو على أىّ وجه من التركيب ؛ فإنّ التركيبات أيضا مختلفة . فالبسائط من الحروف مختلف فيها و المركّبات كذلك و لا كذلك العدد ؛ فإنّه لا يختلف أصلا » از درجهء صحّت ساقط است . چه همچنانكه عدد مختلف نيست ، حروف بيست و هشتگانه فى حدّ انفسها نيز به اختلاف مدن و امصار اختلاف نمىيابد ؛ و اختلاف تركيبات به اختلاف السنه و لغات با اتّفاق بر اعداد بسايط ضاير نيست ؛ فإنّ الحروف أشباح و الأعداد أرواح . » « 2 » 2 . ديدگاه صائن الدين بن تركه دربارهء حرف صاد : « و آنچه فاضلى از افاضل - و هو الفاضل صائن الدين على تركه الاصفهانى - اصحاب ذوق در رسالهء حروف گفته است كه : « هيچ حرفى ظاهرتر از « صاد » نيست كه بر هفت مرتبه منطوى است از طبقات بطون ، چنانچه از اين ترتيب ظاهر مىشود : ص ، ا ، د ، ل ، ف ، م ، ى ؛ و لهذا در هر

--> ( 1 ) . اثر حاضر ، صص 100 - 99 . ( 2 ) . همان ، ص 135 .