7 . ويژگيهاى ادبى جذوات در اين نوشتار به ايجاز به برخى از ويژگيهاى ادبى جذوات اشاره مىكنيم : 1 . ملمّع نويسى : يعنى آميختن عبارات عربى و فارسى . گر چه نثر جذوات فارسى است ، امّا مير با آميختن جملات معترضهء توضيحى و تأكيدى ، قيود ، آيات ، روايات و اشعار عربى ، دشوارى متن را مضاعف كرده و بر خلاف وعده‌اى كه در مقدّمه داده ، عملا دايره مخاطبان را در شمار اندكى محصور كرده است . موارد ذيل نمونه‌اى است از عبارات ياد شده : - و من باب ضرب الأمثال ، كلّ نظام جملى را به منزلهء بدن و عنايت اولى را به مثابهء نفس ؛ و من باب إيراد العقليات فى طىّ الحسّيات و القدسيات فى طىّ الهيولانيات ، نظام كلّ را به منزلهء مادّهء جسم و عنايت اولى را به مثابهء جوهر طبيعت مىگيرند . « 1 » - اتّحاد كه ظلّ واحديت حقّ و احديت مطلق واحد الذات احدىّ الحقيقة من جميع الجهات است على الشدّة و الضعف و الزيادة و النقصان فى الحقائق المختلفة فى جواهرها بالكمال و النقص . « 2 » - پس معلوم شد كه « لا إله إلّا اللّه » و « لا معبود إلّا اللّه » و « لا صانع إلّا اللّه » و « لا حول و لا قوّة إلّا باللّه » توحيد جماهير و عوام اصحاب قوّت نظرى است ؛ و توحيد خواصّ « لا موجود إلّا اللّه » و « لا حقّ إلّا اللّه » و « لا هو إلّا اللّه » و « لا ذات و لا هويّة إلّا اللّه » و توحيد خواصّ الخواصّ « لا موجود إلّا هو » و « لا حقّ إلّا هو » و « لا حقيقة إلّا هو » و « لا هو إلّا هو » . « 3 » - إخواننا الأسبقون من العلماء الراسخين و شركاؤنا الأقدمون من الحكماء المتألّهين گفته‌اند : « وحدت واجب الوجود بالذات وحدت عددى نيست . » « 4 » - و لا من باب التشبيه بل باب ضرب الأمثال و للّه المثل الأعلى فى السماوات و الأرض ، نظام وجود را به منزلهء دايره تصوّر بايد كرد . « 5 »

--> ( 1 ) . اثر حاضر ، ص 251 . ( 2 ) . همان ، ص 38 . ( 3 ) . همان ، ص 41 . ( 4 ) . همان ، ص 43 . ( 5 ) . همان ، ص 51 .