2 . تقديم فعل بر فاعل : در موارد اندكى بر خلاف قواعد دستورى معمول ، فعل را بر فاعل مقدّم داشته : « هويّات عينيّهء موجودات خارجيه را سه نحو تحقّق مىباشد : تحقّق خارجى و تحقّق ظلّى ذهنى و تحقّق لفظى و كتبى . تعبير مىكنند از اوّل به وجود فى الاعيان و از ثانى به وجود فى الاذهان و از ثالث به وجود فى اللسان و البيان ، و فى الكتابة و الالواح ، و فى الحروف و الالفاظ ، و فى النقوش و الارقام . » « 1 » 3 . تطابق صفت و موصوف در تأنيث و تذكير : در جذوات ، تحت تأثير زبان عربى ، در بيشتر عبارات فارسى صفت در تأنيث و تذكير از موصوف تبعيت كرده است ، مانند : حركت دوريه ، نفس مجرّده ، فطرت ثانيه ، قيّوميت حقّه ، دايرهء عقليه ، احديت حقّه ، صورت جسميه ، عنايت بالغه ، فطرت اولى ، نفس عقلانيه ، نفس ناطقه ، قوّت متوهّمه ، ارادهء حقّه ، رحمت واسعه . و گاه نيز بر طبق قاعده عمل شده ، مانند : علاقهء ضرورى ، حيات حقيقى ، لذّت ابدى ، نفس مجرّد . در جمعهاى مكسّر و جمع مؤنّث سالم ، صفت موصوف به شكل مؤنّث استعمال شده است ، مانند : اهتزازات وجديه ، انوار عقليه ، ملائكهء موكّله ، ارواح نفسانيه ، معارف ربوبيه ، شوارق قدسيه ، بوارق الهيه ، عزمات شهويه ، همم متفرعنه ، ادراكات وهميه ، انوار ملكوتيه ، صور ذهنيه ، حقايق خارجيه . 4 . تطويل : مير مهارت خاصّى در درازگويى دارد . او با استفاده از جملات معترضه ، مترادفات و استعارات و تشبيهات پياپى ، نقل قولها ، استشهاد به آيات و روايات و سخنان علما و حكما به پرگويى مىپردازد ؛ و در اين باب گاه به قدرى افراط مىكند كه يافتن مبتدا و خبر ، و فعل و فاعل و متعلّقات آنها با تأمّل بسيار ميسور مىگردد . او حتّى در مواردى چون مضاف و مضاف اليه كه قاعدتا بايد در كنار هم باشند و

--> ( 1 ) . اثر حاضر ، ص 67 .