السيد محمد باقر الداماد ( الميرداماد )
مقدمه 31
جذوات و مواقيت ( فارسى )
الف . آن گونه كه مصنّف در كتاب نبراس الضياء و القبسات « 1 » و شاگرد و وارث معنوىاش ، مير سيّد احمد علوى در شرح دو بيتى « عينان عينان » آوردهاند ، اين اثر الجذوات و المواقيت نام دارد كه برگرفته شده از نام فصول اساسى كتاب ؛ يعنى جذوهها و ميقاتهاست . ب . در منابع كتابشناسى و كتب تراجم و نزد فيلسوفان و حكمتپژوهان از اين اثر با عنوان جذوات ياد شده است . حتّى بر روى جلد چاپ سنگى آن نام جذوات درج شده است . بديهى است كه تسميهء كلّ كتاب به جذوات يا به دليل اختصار است - همان گونه كه مثلا از الذريعة إلى تصانيف الشيعة با عنوان ذريعه ياد مىشود - و يا ناشى از عدم آگاهى از نامى كه مصنّف اختيار كرده و از باب تسميهء كلّ به اسم جزء ؛ و دليل اينكه در چنين فرضى نام بخشهاى آغازين - يعنى جذوات - انتخاب شده و نه عنوان فصلهاى پايانى - يعنى مواقيت - آن است كه بخشهاى ابتدايى اهمّيت بيشترى داشته و بدون آگاهى از آنها امكان ورود به ميقاتها نبوده . مير خود در مقدّمه چنين مىنگارد : « و چون بنيان اين اساس قدسى مقياس را از تقدمهء برخى حقايق مصطلحات كه مبادى اين مطلب بوده باشد ، محيصى نيست . پس به جهت تقديم ما يجب تمهيده ، دوازده جذوه سمت ايراد مىپذيرد . » « 2 » ذكر اين نكته خالى از فايده نخواهد بود كه جذوات در لغت جمع « جذوه » و جذوه به معنى پارهء آتش مىباشد . مير با الهام از آيهء شريفهء لَعَلِّي آتِيكُمْ مِنْها بِخَبَرٍ أَوْ جَذْوَةٍ مِنَ النَّارِ لَعَلَّكُمْ تَصْطَلُونَ « 3 » و تحت تأثير شديد حكمت اشراق شيخ شهاب الدين سهروردى نام 12 فصل آغازين كتاب خويش را جذوه نهاده است . او در اثر همين تأثّر از حكمت اشراق در آثار ديگر خويش نيز از عناوينى كه جنبهء اشراقى دارد بسيار استفاده كرده ، حتّى تخلّص شعرى خويش را « اشراق » نهاده است . .
--> ( 1 ) . ر . ك نبراس الضياء ، ص 107 و القبسات ، ص 451 . ( 2 ) . اثر حاضر ، ص 8 ( 3 ) . قصص / 99 .