سيد محمد دامادى
422
شرح بر تركيب بند جمال الدين محمد بن عبد الرزاق در ستايش رسول اكرم ( ص ) ( فارسى )
ملايك او را به أمر خداى تعالى در قرآن كريم بارها اشاره شده كه از آن جمله است سورهء بقره آيهء 30 تا 33 و طه آيهء 116 و أسرا - آيهء 61 و حجر آيهء 30 و ص آيهء 273 و أعراف آيهء 11 ] و طبرى و ديگر مفسّران نوشتهاند فراهم آوريم داستانى خواندنى و سرشار از دقايق و نكات عبرتآموز خواهد شد . اين موضوع در كلام عارفان و مردان خدا با ذوقى لطيف همراه گرديده و هر يك به طرزى خاصّ مطابق با شيوه و سيرهء خود به بيان آن پرداختهاند چنان كه در ذيل « خمّرت طينة آدم بيدى أربعين صباحا » در « مرصاد العباد » مىخوانيم : بنابر روايات دينى خداى تعالى پس از آن كه خاك آدم را فراهم كرد بر آن آب ريخت و چهل شبانروز آن را ورزيد تا قابليّت شكل پذيرفتن يافت . صوفيان گويند مراد از چهل روز چهل هزار سال است چون بنابر نصّ قرآن كريم هر روز خدا ، هزار سال ما است « وَ إِنَّ يَوْماً عِنْدَ رَبِّكَ كَأَلْفِ سَنَةٍ مِمَّا تَعُدُّونَ » [ سورهء حج آيهء 46 ] و هر روزى نزد پروردگار تو چون هزار سال است از آنچه مىشماريد » و چهل هزار سال ميان مكّه و طايف با آب و گل آدم حكمت دستكارى قدرت مىرفت و بر بيرون و اندرون او مناسب صفات خداوندى آينهها بر كار مىنشاند كه هر يك مظهر صفتى بود از صفات خداوندى تا آنچه معروفست هزار و يك آينه مناسب هزار و يك صفت بر كار نهاد . . . و هر لحظه از خزاين مكنون غيب گوهرى لطيف و جوهرى شريف در نهاد او تعبيه مىكردند تا هر چه از نفايس خزاين غيب بود جمله در آب و گل آدم دفين كردند . » [ مرصاد العباد ص 43 و براى اطّلاع از كيفيّت آفرينش آدم بزعم صوفيان همان كتاب صص 38 تا 49 ] صوفيان همچنين آدمى را « خليفة اللّه » و « خليفه زاده » مىنامند به اعتبار آيهء شريفهء « وَ إِذْ قالَ رَبُّكَ لِلْمَلائِكَةِ إِنِّي جاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً قالُوا أَ تَجْعَلُ فِيها مَنْ يُفْسِدُ فِيها وَ يَسْفِكُ الدِّماءَ وَ نَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ وَ نُقَدِّسُ لَكَ قالَ إِنِّي أَعْلَمُ ما لا تَعْلَمُونَ [ سورهء بقره آيهء 30 ] و پروردگارت فرشتگانت را گفت خليفهيى را در زمين پديد آورندهام فرشتگان گفتند كسى را [ آنجا ] مىآفرينى كه در آن تباهى آورد و خون ناحق ريزد ؟ ما تو را تسبيح مىگوييم و تنزيه مىكنيم . گفت من مىدانم آن چه را كه شما نمىدانيد » فريب خوردن آفريدهء خدا و مسجود ملايك و خليفة اللّه نيز مطابق نصّ آيات قرآن كريم و ديگر كتابهاى آسمانى خود حكايتى مفصّل است و مسأله فريب