ناصوابى كه مىپيمايد ، خبردار شود و از گذشتهء بد خود ، بيزار گردد . ولى تنها تذكّر و تنبّه ، كافى نيست كه تائب شمرده شود ، مگر ، آن كه توبه كار ، بكلّى آن معصيّت يا معاصى را كه مرتكب شده ، و متذكّر گرديده ، رها نمايد و مصمّم گردد كه ديگر بار به آن معاصى روى نياورد . تا به قول « شيخ عطّار » در « منطق الطير » در نتيجهء آن ، گناهان از ميان برخيزد : تو يقين مىدانى كه صد عالَم گناه * از تفِ يك توبه برخيزد ز راه « كمال الدّين عبد الرزّاق كاشانى [ در گذشته 736 ه ق ] باب اوّل از متن كتاب ارجمند خود « تحفة الإخوان فى خصائص الفتيان » را به « توبه » اختصاص داده و در اين زمينه هم در متن تازى [ صص 59 تا 55 ] و هم در ترجمهء فارسى آن [ صص 239 تا 236 ] مطالب آموزنده و سرشار از توجّه به نكات و دقايق به رشتهء تحرير در آورده است [ تحفة الإخوان فى خصائص الفتيان با مقدّمه و تصحيح و تعليق راقم اين سطور دكتر سيّد محمّد دامادى شمارهء 261 - انتشارات علمى و فرهنگى / 1369 ] همچنين در باب ششم كتاب « پند پيران » نيز [ اندر حكايات تايبان و سبب توبهء ايشان صص 56 - 49 ] حكايات جالبى دربارهء « توبه » مىتوان خواند . همچنين نگاه كنيد به [ شرح بر مقامات أربعين ] يا مبانى سير و سلوك عرفانى » صص 29 - 33 چاپ اوّل و صص 70 تا 66 نشر دوّم / 1375 انتشارات دانشگاه تهران شمارهء 1979 ] خويش ؛ وجود شخصى ، شخصيّت ، ذات ، خودى [ شرح مثنوى شريف 3 / 108 ] آدم ؛ نخستين پدر آدميان ، پدر خاكى ، جفت حوّا ، أبو البشر ، أبو الورى ، خليفة اللّه ، معلّم الأسماء ، نيك تربيت شده / از بهر قبول توبهء خويش . . . اشارتست به قصّهء آدم ( ع ) كه به سبب مجرم شدن خود و ترك اعتراض بر قضا ، توبه‌اش مقبول افتاد و ابليس كه گناه را به گردن قضا انداخت و مردود گرديد : افسانهء آفرينش آدم و فرشتگان و ديگر موجودات داستاني بس ظريف و لطيف است و هرگاه آنچه را كه در قرآن كريم آمده [ به خلقت آدم أبو البشر و سجده كردن