سوى قريش لغو شد . لغو عملى پيمان 277 - بالاخره آن پيمان شوم لغو شد و اين بىترديد در ظلمات جاهلّيت چشمى بود كه گشوده شد و كّفهء مروّت و مردانگى و صلهء رحم را سنگين كرد ، چه ، بيشتر كسانى كه براى شكسته شدن اين پيمان تلاش كردند ، يا داراى رابطهء خويشاوندى نسبى يا سلبى با بنى هاشم بودند و يا آن كه تيره و خاندان آنان با اين خاندان قرابتى داشت . البته در اين ميان كسانى نيز بودند كه مروّت و جوانمردى و غيرت و غرورشان و نيز پاس داشتن احترام اصل و نسب خويش و اولويّت دادن به شرافت خانوادگى - عليرغم همهء اختلاف عقيده ، كه البته آن نيز به سبب همين پيوندها و همين انگيزه‌ها اختلافى نه چندان ريشه‌دار آنان را به حركت واداشت و در مقابل لجاجتهاى ابو جهل ايستادند و بينى او را به خاك ماليدند و يكى از همينان گفت : « اگر در ميان محاصره‌شدگان يكى از بستگان ابو جهل مىبود او هرگز اين محاصره را نمىپذيرفت » . در سالهاى پس از اين محاصره ، رسول خدا ( ص ) مردانگى آن صاحبان مروّت و جوانمردى را مورد تقدير قرار داد . البته بيشتر اين گروه ، اسلام آوردند و از آنجا كه هم در دوران جاهليّت و هم در دوران اسلام مردانى نيك بودند دو نيكى براى آنان در كنار هم قرار گرفت و به دو افتخار دست يافتند . افتخار همت و مردانگى و افتخار ايمان . كسانى نيز به اسلام در نيامدند ، اما رسول خدا ( ص ) مروّت و مردانگى آنان را مورد قدرشناسى و تقديرى شايسته و مناسب قرار داد . ابو البخترى از جملهء اين گروه است . او همان كسى است كه چون ابو جهل ، حكيم بن حزام را از اين بازداشت كه مقدارى گندم به خديجه و همسر او رسول خدا ( ص ) و نيز بنى هاشم برساند استخوان فكّ شترى بر سر او زد و او را زير لگد قرار داد . و نيز يكى از آن پنج تنى است كه در كنار كعبه فرياد لزوم پاره كردن