المسعودي ( مترجم : م . ابو القاسم پاينده )

273

التنبيه والإشراف ( فارسي )

از جمله عمار بن ياسر عنسى ، از عنس بن مالك بن ادد بن يشجب بن عريب بن زيد بن كهلان بن سبأ بن يشجب بن قحطان ، بود كه هم پيمان بنى مخزوم بود . از ياران معاويه نيز چهل و پنج هزار كس كشته شده بود . دربارهء كشتگان دو طرف كمتر و بيشتر از اين نيز گفته‌اند . اقامت صفين يكصد و ده روز بود و نود جنگ در ميانه رفت . از جنگ صفين تا اجتماع حكمين ، ابو موسى اشعرى و عمرو بن عاص ، در دومة الجندل به ماه رمضان سال سى و هشتم يك سال و پنج ماه و بيست و چهار روز بود و از اجتماع آنها تا حركت على بسوى خوارج نهروان و كشتار آنها يك سال و دو ماه بود . خوارج چهارهزار كس بودند و سالارشان عبد الله بن وهب راسبى ، راسب بن ميدعان بن مالك بن نصر بن ازد ، بود و اين غير از راسب بن خزرج بن جدة بن جرم ابن حلوان بن عمران بن الحاف بن قضاعه بود . و در همهء عرب از معد و قحطان جز اين دو راسب نيست . وقتى على رضى الله عنه به آنها رسيد و به ترك خلاف دعوتشان كرد متفرق شدند و عبد الله بن وهب با هزار و هشتصد و بقولى هزار و پانصد و بقولى هزار و دويست كس بماند و همگى جز چند كس كشته شدند . گويند علت تفرقهء خوارج چنان بود كه وقتى ياران على عليه السلام خوارج را احاطه كردند ، آنها بانگ زدند اى برادران براى بهشت رفتن شتاب كنيد . عبد الله بن وهب گفت : « شايد هم براى جهنم رفتن . » و كسانى كه از او جدا شدند گفتند : « همراه مردى شك زده پيكار ميكنيم و از او جدا شدند » . از حركت على بجنگ خوارج تا وقتى عبد الرحمن بن ملجم يحصبى كه از طايفهء مراد بشمار است او را بكشت يك سال و پنج ماه و پنج روز بود . بسيارى از خوارج از ابن ملجم بيزارى كنند كه على را غافلگير كشته است . از آغاز هجرت تا قتل على سى و نه سال و هشتماه و بيست روز بود . شهادت وى