المسعودي ( مترجم : م . ابو القاسم پاينده )

165

التنبيه والإشراف ( فارسي )

در بند شام است و ديگر در بندهاى جزيره و ولايت قاليقلا و نقاط مجاور آن در مشرق و شمال چون ارمينيه و غيره ، با ذكر قلعه‌ها كه مسلمانان در آغاز اسلام در مجاورت در بندهاى شام و ايران ويران كرده‌اند و از نو بنا شده است و در بندهاى روم كه بوقت حاضر اقوام برغر و بجناك ترك و ديگر تركان و لندرى بر آن تسلط يافته‌اند با خبر ديوارى كه همين پيش گفتيم و به رومى مقرون تيخس يعنى ديوار دراز نام دارد و فاصلهء ميان ديار بر جان و پنج بند ماوراى قسطنطنيه است و بروزگار قديم ما بين دو كوه بزرگ ساخته شده است ، محل ديوار اين سوى رود بزرگست كه به سقلابى دنابى گويند و پهناى آن چنان كه گفته‌ايم در حدود سه ميل است و بسيار كس از اقوام برغر و سقلاب و ديگر اقوام شمالى بر سواحل آن جاى دارند ، با گفتار كسانى كه گفته‌اند اين جيحون رود بلخ است ، چنان كه در همين كتاب ضمن خبر رودهاى بزرگ جهان و مصب آن بدرياها آورده‌ايم . با ديگر اخبار روميان و قلمرو آنها همه را در آن كتاب آورده‌ايم . در اين كتاب فقط شمه‌اى ميآوريم كه ياد آورى تأليفات پيشين و نمونهء كتاب‌هاى سابق ما باشد . در كتاب‌هاى سابق خويش از ساير ممالك و اقوام ساكن شرق و غرب و شمال و جنوب چون هند و چين و ترك و خزر و آلان و ساكنان كوهستان قبق از لكز و مجاوران باب و ابواب و نزديكان كوهستان چون قوم آلان و سرير و خزر و جرزان و ابخاز و صنارى و كشك و كاسكيان و غيره ، و قوم ابر و بر جان و روس و برغر و فرنگ و سقلاب و اقوام سودان و قلمروشان با شاهان آنها و سرگذشت و تدبيرها و جنگهايشان و ترتيب عبادتشان و تفاوت ديار و بناها و جنگها و زبانهايشان با اخبار مصر و اسكندريه و ملوك آنجا و نيل و ممالك كوشانيان ، فرزندان حسام بن نوح كه بر سواحل آن هست و اخبار كلدانيان كه سريانيان يا نبطيانند ، با اخبار بنى اسرائيل و پيمبران و ملوك و سران و