المسعودي ( مترجم : م . ابو القاسم پاينده )
142
التنبيه والإشراف ( فارسي )
نيز پذيرفتند و فوقاس را كشتند . ذكر ملوك روم از هجرت تا بسال سيصد و چهل و پنجم از پس قتل فوقاس بطريركان و سران قوم از رومى و غير رومى فراهم شدند تا پادشاهى انتخاب كنند و از پس اختلاف بسيار و گفتگوهاى دراز دربارهء هرقل توافق كردند و او را بپادشاهى برداشتند و اميدوار بودند با پادشاهى او كار مملكتشان بصلاح آيد . وى بيست و دومين پادشاه نصرانى روم بود و به سال سى و - سوم پادشاهى خسرو پرويز پسر هرمز پادشاه بابل بپادشاهى رسيد و بيست و پنج سال و بقولى بيشتر پادشاهى كرد . در اولين سال پادشاهى هرقل هجرت پيمبر خدا صلى الله عليه و سلم رخ داد . وى در همهء ايام پيمبر صلى الله عليه و سلم و ايام ابو بكر و عمر و دو سال از خلافت عثمان پادشاه بود . بدوران وى مسلمانان بر سوريه كه شام و جزيره است تسلط يافتند . قسطنطين برادر هرقل در كار پادشاهى دستيار وى بود و پيش از او بمرد . وقتى هرقل بپادشاهى رسيد در كار جنگ با ايرانيان بكوشيد و با آنها جنگهاى بسيار داشت . وقتى مناسبات خسرو پرويز و شهربراز فرمانده سپاه او كه قسطنطنيه را در محاصره داشت تيره شد هرقل با او همدلى كرد و بر ضد پرويز تحريك كرد . آنگاه هرقل با كشتيهاى فراوان از خليج به بحر خزر رفت و به طرابزنده و دربندهاى لازقه رسيد و آنجا از ملوك عجمان از آلان و خزر و سرير و ابخاز و جرزان و ارمن و ديگران كمك گرفت تا بديار اران و بيلقان و آذربايجان و ماهات جبل رسيد و سپاه وى به سرزمين عراق ريخت و غارت كرد و بكشت و اسير گرفت ، آنگاه در نتيجهء خدعهاى كه پرويز با او كرد سوى قسطنطنيه بازگشت .