المسعودي ( مترجم : م . ابو القاسم پاينده )

119

التنبيه والإشراف ( فارسي )

مقاله و قانون كه اساس كار ثاون اسكندرانى بود و كتاب تغييرات جو و كتاب موسيقى - كه نام عود در آن نيامده و معلوم مىشود پس از آن اختراع شده است - و ديگر كتابها كه به دو منسوب است در ايام همين پادشاه بوده است . بطلميوس را بتلفظ رومى بطلاماوس گويند . وى از فرزندان كلوذيوس ششم پادشاه روم بوده كه همين پيش از او ياد كرديم . رصدهاى او كه بناى المجسطى را بر آن نهاده بدوران همين انطونيوس بوده و اين نكته در مقالهء نهم آن كتاب هست . جالينوس دوران او را دريافته و در ايام طفوليت خويش او را ديده است و هم جالينوس بسيارى گفتارها و رصدهاى بطلميوس را كه با ابرخس مؤلف رصدهاى قديمى مخالف بوده تأييد مىكند . بسيارى از كسان كه دعوى اطلاع از اخبار حكيمان اقوام و ملوك معاصر آنها دارند بخطا بطلميوس را يكى از ملوك يونانى پس از اسكندر كه همين نام داشته‌اند پنداشته‌اند و گفته‌اند كه وى پدر كلوبطره ملكهء فيلسوف و آخرين پادشاه يونانيان بوده كه سابقاً در همين كتاب از او يادكرده‌ايم . و مطالبى بتأييد اين گفتار خويش آورده‌اند كه در كتابهاى سابق خويش آورده‌ايم . مسعودى گويد : روشنترين دليل بر بطلان گفتارشان اينست كه بطلميوس در قسم هشتم از گفتار سوم كتاب المجسطى آورده كه بروز هشتم ماه سوم قبطى بسال هشتصد و هشتادم بخت نصر در اسكندريه خورشيد را رصد كرده و اعتدال خريفى را يافته است . اگر در نظر بگيريم كه فاصلهء پادشاهى بخت نصر تا غلبهء اسكندر بر دارا چهارصد و بيست و نه سال و سيصد و شانزده روز بوده و از غلبهء اسكندر بر دارا تا وقتى كه ملك كلوبطره آخرين ملوك يونانى ملقب به بطليموس پس از اسكندر كه در اسكندريه پادشاهى يافتند در نتيجهء تسلط اوگوست پادشاه روم بر قلمرو اسكندر زوال يافت و خبر آن را از پيش گفتيم مدت دويست و هشتاد و شش سال و هيجده روز بود و از غلبه اوگوست تا وفات او چهل و چهار سال بود و مدت پادشاهى