المسعودي ( مترجم : م . ابو القاسم پاينده )
120
التنبيه والإشراف ( فارسي )
ملوك روم پس از اوگوست تا انطونيوس كه گفتيم بطلميوس در ايام او بوده است صد و بيست و سه سال و هفت ماه بود . بنابر اين فاصلهء پادشاهى بخت نصر تا اين انطونيوس چهارصد و هشتاد و دو سال و هشتماه و چهارده روز مىشود و اين موافق تاريخ رصد بطلميوس است كه از او نقل كرديم . هيجدهم ، مرقس موسوم به اورلليوس قيصر ، نوزده سال پادشاهى كرد . ابرديصان پروردگار وى مذهب خويش را نمودار كرد . وى اسقف رهاى بين النهرين بود و ديصانيان ثنوى به دو منسوبند . ابرديصان يك كلمهء سريانى است بمعنى پسر نهر و تاكنون نهر آنجا كه از يكى از دروازههاى رها بنام شاعا مىگذرد معروف به ديصان است و مصب آن در ولايت حلوان است سپس به بهر بليخ ميرسد . رود ديصان فقط چند ماه جريان دارد و در گرما خشك مىشود . ابرديصان بر لب اين رود و مجاور دروازه ، كليسائى دارد كه هر ساله نصارى آنجا مراسم عيد به پا مىكنند . بقولى ابرديصان مطرودى بود كه بر ساحل اين رود بمرد و به دو منسوب شد . نوزدهم ، كومودوس پسر انطونيوس ، دوازده سال پادشاهى كرد . جالينوس سالار و سرور طبيبان كه اقتدا به دو مىكنند و به كتابهاى وى اعتماد دارند و كتابهاى بقراط را تفسير و تلخيص كرده بدوران اين پادشاه در شهر ابرغامس يونان بسر ميبرد . خود جالينوس اين نكته را در كتاب اخلاق النفس كه از جملهء كتابهاى اوست آورده است . از اسكندر تا كومودوس پادشاه ، پانصد و چند سال فاصله بود اين نكته را نيز جالينوس در كتاب الاخلاق آورده است . بنابر اين هم اكنون كه سال هزار و دويست و شصت و هفتم اسكندر و سال سيصد و چهل و پنجم هجرت است بتقريب هفتصد و چند سال از ايام جالينوس مىگذرد . وى دويست سال پس از مسيح بوده است و بدوران وى دين نصارى ميان روميان و يونانيان رواج گرفت . جالينوس در مختصر كتاب سياست افلاطون از دينداران نصارى ، يادكرده