المسعودي ( مترجم : م . ابو القاسم پاينده )
100
التنبيه والإشراف ( فارسي )
تكيه كرده بود ، با رنگهاى شگفت كه اكنون نظير آن يافت نميشود و با طلا و نقرهء محلول و مس حكاكى شده . صفحه برنگ فرفيرى بود با ساختى عجيب كه از فرط نكوئى و دقت ساخت ندانستم كاغذ است يا پوست . و ما شمهاى از اين مطالب را در جزء هفتم از كتاب مروج الذهب آوردهايم . اين جزو از مروج الذهب شامل اخبار ايرانيان قديم است از كيانيان و ملوك الطوائف ، از اشكان و اردوان و غيره و ساسانيان با طبقات و انساب ملوكشان تا يزدگرد پسر شهريار كه آخرين آنها بود ، با ذكر شاهانى كه فرزند داشتند و آنها كه نداشتند با سرگذشت و جنگها و تدبيرها و خدعهها كه در جنگها كردهاند و اينكه چگونه بر عراق تسلط يافتند و ملك نبطيان منقرض شد و اقسام تدبيرهاى دينى و شاهانى خصوصى و عمومى كه داشتهاند با فرمانها و خطبهها و نامهها و مدت ملكشان و علامت خاصشان و حوادث ايامشان تا آغاز و پيدايش دين مجوس و خبر زرادشت پيمبرشان و دينى كه آورد ، با هفت خط كه بدان مىنوشتند و حروف هر يك از اين خطها ، و عيدهاشان از نوروزها و مهرگان و سبب هر يك از نوروزها و عيدهاى ديگر ، و اينكه چرا آتش ميافروختند و آب ميريختند و كستى بكمر مىبستند چون نصارى كه زنار مىبستند و با ذكر مقدمات شاهى و حاجت مردم به شاه و تدبير شاهى و حادثهها كه از انتقال ملك ايران بعرب خبر ميداد و خبرها كه از گذشتگان خود نقل مىكردند و نشانهها كه انتظار مىبردند و پادشاهان مراقب جلوگيرى از وقوع آن بودند ، و انواع رسومشان در مورد غذا و نوشيدنى و لباس و مركب و مسكن و غيره و تزييناتشان دربارهء خواص و عوام و نهرها كه ساختند و ولايتها كه نهادند و نهرها كه بكندند و بناهاى عجيب و آتشكدهها كه بجا نهادند با علت آتشپرستيشان و آنچه دربارهء مراتب نور و تفاوت آتش و نور و اضداد نور و مراتب آن گفتهاند و مراتب و مناصب شاهانى و دينى از مرزبان و اسپهبد و هيربد و موبد و مقامات مادون