نزد ما آيد ، پادشاهىاش خواهيم داد . ملك حاتم بازگشت و پسر را به بندگى اباقا فرستاد . در سال 670 در ماه نيسان زلزله‌اى عظيم در بلاد ارمنستان حادث شد و بسيارى از قلعه‌ها را ويران كرد و افزون بر چارپايان ، هزار تن از مردم هلاك شدند . و در سال 675 اباقا به بغداد آمد تا زمستان را در آنجا بگذراند ، آن سال قحطى عظيمى پديد آمد و اجناس گران شد . در اين تاريخ [ : سال 672 ] « 705 » خواجه نصير الدين طوسى فيلسوف و صاحب رصد مراغه رخت از جهان بربست « 706 » . او حكيمى عظيم الشأن بود و در همهء فنون حكمت چيره دست . در رصد خانهء مراغه جمعى از فضلا و مهندسان نزد او بودند . همهء اوقاف در جميع بلادى كه تحت فرمان مغول بود در دست او بود . او را در منطقيات و طبيعيات و الهيات و دربارهء اقليدس و مجسطى تأليفات بسيار است . در اخلاق كتابى دارد به زبان فارسى در نهايت خوبى . گفتار افلاطون و ارسطو را در حكمت عملى در آن كتاب آورده است . خواجه آراء متقدمان را استوار مىداشت و شكوك متأخران را مىگشود و ايرادهايى را كه در كتب خود آورده بودند جواب مىگفت . از فضلاى زمان او يكى نجم الدين قزوينى « 707 » ، منطقى بزرگ و صاحب كتاب العين است و ديگر مؤيد الدين عرضى « 708 » و فخر الدين مراغى « 709 » و قطب الدين شيرازى « 710 » و محيى الدين مغربىاند . و از اطباى مشهور [ زمان او ] فخر الدين اخلاطى است و تقى الدين حشايشى . تقى الدين حشايشى در عمل ترياق « 711 » شهرتى عظيم داشت هر چند در معالجات پزشكى مشهور نبود و در اين خصوص در ميان طبيبان زمان خود سفيه‌ترين بود . ديگر از پزشكان اين عصر نفيس بن طليب دمشقى و پسرش صفى الدين مسيحى ملكى بودند . در اين تاريخ يعنى سال 675 برابر با 1587 اسكندرى بندقدار آهنگ آن كرد كه به بلاد روم لشكر كشد ، زيرا در نزد او اقوامى بودند كه از روم به شام گريخته بودند و عزم او را بدين كار جزم كردند . چون ملك لئون پسر پادشاه ارمنستان از اين قصد آگاه شد نزد امراى مغول كه