غريغوريوس الملطي ( ابن العبري ) ( مترجم : عبد المحمد آيتى )
376
مختصر تاريخ الدول ( تاريخ مختصر الدول ) ( فارسى )
تئودور از واقعه خبر يافت از زهرى كه همراه داشت اندكى بخورد و از شرمسارى ، خود را بكشت ، نه از بيم پادشاه ، زيرا پادشاه هرگز اجازه نمىداد كسى همانند او را هلاك كنند . ديگر از اطباى اين عصر حكيم مسعود بغدادى است ، معروف به ابن قس . طبيبى حاذق بود و نبيل . خدمت خليفه المستعصم باللّه مىكرد . طبيب خاص او و اهل حرم و فرزندان و خواص او بود . در نزد خليفه مقامى ارجمند داشت . چون در بغداد آن حوادث اتفاق افتاد ، از مردم ببريد و در خانه ماند تا ديده از جهان فرو بست . پسرش غرس النعمه ( ابو نصر ) [ : ابو الحسن محمد بن هلال ] به جاى او بود . ابو نصر نيز فاضل و عاقل و ذو فنون و آگاه به اصول هندسه بود و مشكلات اين علم را مىگشود . ولى ضعيف و بيمارگونه بود . چنان كه زمستان و تابستان از خوردن ماء الشعير بىنياز نبود . غذايش بيشتر از نوع غذاهاى دارويى بود و اندك مىخورد . در سنين ميانين عمر بمرد . ديگر از اطبا ، حكيم عيسى بغدادى معروف به ابن قسيس حظيرى بود . پدرش طبيبى فاضل بود . نزد او درس مىخواندند و علم مىآموختند . مردى تندخو بود و بىدرنگ خشمگين مىشد . ميان من و او مباحثاتى در گرفته بود در باب اينكه سريانيان مىگويند شب بر روز مقدم است و در تورات بدان اشارت رفته است ، آنجا كه مىگويد : « شب بود و صبح بود ، روزى اول » . گفتم : اين دليلى است بر رد آنان نه به سود آنان ، زيرا خبر مىدهد از مقدم بودن روزى كه پايانش شب است و مؤخر بودن شبى كه پايانش صبح است ، تا در مجموع يك روز واحد شوند زيرا آنچه از شب تا صبح حاصل مىشود يك شب واحد است كه آن نصف روز است نه يك روز تمام . ولى او در اين سخن مرا محق ندانست و در جواب من فقط گفت كه : اين مذهب همكيشان توست ، پس چگونه مىتوانى آن را تكذيب كنى ؟ ! گفتم : من در اين مورد از يونانيان پيروى مىكنم و عذر سريانيان مىآورم و آن اين است كه ماههاى آنها قمرى است و قمر [ : هلال ماه ] را در آغاز شب در آسمان مىجويند نه صبح . بنابر اين آغاز تاريخشان اوايل شب است . عبرانيان و عربها نيز چنيناند . زيرا در واقع شب مقدم بر روز است . از دلايل علو همت حكيم عيسى بن قسيس يكى اين است كه او در آغاز