غريغوريوس الملطي ( ابن العبري ) ( مترجم : عبد المحمد آيتى )
267
مختصر تاريخ الدول ( تاريخ مختصر الدول ) ( فارسى )
هلاكت آنان شدهاند مؤاخذت كند و مسلم است كه آنان از شيخ نمىگذرند چنان كه من در برابر دشنامها و بدگوييهايش از او چشم پوشى كردم . و بداند كه به يقين با آنان در قيامت ملاقات خواهد كرد و آنان از او راضى نخواهند شد مگر آنكه حق مسلمشان را ادا كند . خداوند ما را و او را توفيق دهد كه كردارمان فرمانبردارى او باشد و خشنودى او جوييم تا به درگاهش تقرب يابيم . هو حسبى و نعم الوكيل . ابن بطلان در فصل چهارم از رسالهاى كه به ابن رضوان نوشته حكايتى ظريف دارد كه آوردن آن در اينجا ضرورى مىنمايد . مىگويد : من با يكى از شاگردان شيخ - يعنى ابن رضوان - كه ظاهرى متجمل داشت و ، اگر در فراست خطا نكنم ، هوشيار مىنمود در حضرت امير ابو على پسر جلال الدوله پسر عضد الدوله فنا خسرو حاضر بوديم . امير به تب نوبه مبتلا شده بود كه چهار روز عارض مىشد و با لرز توأم نبود و روز پنجم بيمار عرق مىكرد و تب قطع مىشد . اين طبيب به بيمار خود مسهل داده بود و مىخواست او را فصد كند . اين عادت مصريان است كه فصد را بعد از خوراندن دارو انجام دهند و در تب نوبه چون تب قطع شود به بيمار قطائف و جلاب دهند . من از او پرسيدم كه اين چه نوع تبى است . به لهجهء مصرى گفت : بله ، آقاى من ، تب يك روزه است كه دورهاش چهار روز است و مركب از خون و صفراست ، چون او را مسهل دادم خون را به تحليل برد و صفرا بر جا ماند و چون او را فصد كنم به مشيت خداوند از صفرا نيز در امان مانيم . ابن بطلان گويد : وقتى اين سخن از او شنيدم ندانستم از كدام جنبهء آن تعجب كنم ، آيا از اينكه مىگفت تب يك روزه دورهاش چهار روز است ، يا از اينكه مىگفت تب مركب از اخلاط است ، يا از دارويى كه خون را ، كه غليظ است ، حل كرده ولى صفرا را ، كه لطيف است ، بر جاى گذارده است ؟ اين حكايت همانند حكايتى است كه در انطاكيه شنيدم و آن اينكه طبيبى رومى شرط كرده بود كه بيمارى را كه غب خالص « 564 » داشت معالجه كند و فلان مقدار بستاند . از معالجهء او مادهء مرض غلظت يافت و غب خالص به شطر الغب « 565 » بدل شد . اين عمل او را نكوهش كردند و خواستند او را از معالجه باز دارند . طبيب گفت : نيمى از مبلغ قرار داد حق من است زيرا نيمى از تب را از ميان بردهام . او از جهت نام بيمارى مىپنداشت « شطر الغب » يعنى « نيمى از تب » . اين بود كه پيوسته