غريغوريوس الملطي ( ابن العبري ) ( مترجم : عبد المحمد آيتى )
207
مختصر تاريخ الدول ( تاريخ مختصر الدول ) ( فارسى )
و شرش از كندى دور شد . گويند كه او در چهل و هفت سالگى نجوم را فرا گرفت . ابو معشر مردى فاضل و صاحب قريحهاى نيكو بود . در اين فن كتابهاى چندى تأليف كرده است . روزى مستعين فرمان داد او را تازيانه زنند ، زيرا حكمى كرده بود و آن حكم عيناً واقع شده بود . ابو معشر به شكوه مىگفت : هم پيشگويىام درست بود و هم عقوبت شدم . مدت عمر ابو معشر بيش از صد سال بود . او در واسط ديده از جهان فروبست . گويند ابو معشر مردى دائم الخمر بود و بدان اشتهار داشت . در شبهايى كه قرص ماه كامل مىشد به مرض صرع دچار مىگرديد . يعقوب بن اسحاق كندى « 523 » مردى بود از خاندانى شريف . از مردم بصره بود . پدرش اسحاق در عهد مهدى و رشيد امارت كوفه را داشت . يعقوب از طب و فلسفه و حساب و منطق و تأليف آهنگها و هندسه و هيئت آگاه بود و در بيشتر اين علوم صاحب تأليفات و تصنيفات مشهور و مفصل است . در عالم اسلام كسى نيست كه در علم فلسفه به پايهاى رسيده باشد كه او را فيلسوف گويند جز يعقوب بن اسحاق كندى . وى معاصر قُسطا پسر لوقاى بَعْلَبكى « 524 » بود . قسطا بن لوقا فيلسوفى بود مسيحى در دولت اسلامى . به بلاد روم داخل شد و از كتب روميان سود فراوان برد و به شام بازگشت . او را به عراق دعوت كردند تا به ترجمهء كتب پردازد . آثار او مختصر و خردمندانه است . سنحاريب قسطا بن لوقا را به ارمنستان دعوت كرد و او تا پايان حيات خويش در آنجا بود . چون ، از دنيا رفت به گراميداشت او چونانكه بر سر قبر پادشاهان و رؤساى شرايع گنبد بر مىآورند بر سر قبر او نيز گنبد برآوردند . مورخ گويد : اگر بخواهم حقيقت را بگويم مىگويم كه قسطا بن لوقا از همهء كسانى كه در همهء علوم و فضايل صاحب تأليفاتند فاضلتر است آثار او را عباراتى موجز و معانى بسيار است .